Του Σμχου ε.α. Βασίλη Τσιλιγιάννη

Η πολιτική προστασία στη χώρα μας έχει μετατραπεί σε ένα διαρκές πεδίο κρίσης

Στην εκδήλωση της KE και της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ, στην αίθουσα Γερουσίας της Βουλής, με θέμα «Οι θέσεις του ΚΚΕ για την αντιπυρική προστασία», έκανε παρέμβαση o Βασίλης Τσιλιγιάννης, Σμχος ε.α., πρόεδρος του Συλλόγου Αποφοίτων Σχολής Τεχνικών Υπαξιωματικών Αεροπορίας (Σ.Α.Σ) και του Συντονιστικού Συμβουλίου Συλλόγων Αποφοίτων Ανωτέρων Στρατιωτικών Σχολών Υπαξιωματικών (ΑΣΣΥ) Ενόπλων Δυνάμεων.

Παραθέτουμε την παρέμβασή του:

Καλημέρα σας κι ευχαριστώ για την τιμητική πρόσκληση,

Αξιότιμε κ. Γενικέ Γραμματέα, αξιότιμοι κες και κ. Βουλευτές, μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ, κ. Δήμαρχοι και εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, πρόεδροι και εκπρόσωποι Φορέων, Υπηρεσιών και Αστικών Σωματείων, αγαπητοί συνάδελφοι των ΕΔ και των ΣΑ, κυρίες και κύριοι… 

Το ζήτημα της πολιτικής προστασίας και του ρόλου των Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΔ) στην Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό ή διοικητικό θέμα. Είναι ένα βαθιά πολιτικό, κοινωνικό και στρατηγικό ζήτημα που αγγίζει τον πυρήνα της κρατικής λειτουργίας: Την ικανότητα δηλαδή του κράτους να προστατεύει τη ζωή, την ασφάλεια και το περιβάλλον των πολιτών του.

Βρισκόμαστε μπροστά σε μια πραγματικότητα που δεν επιδέχεται ωραιοποιήσεις.

Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και το πρόσφατο “Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Εθνικής Άμυνας 2026-2030”, οι ΕΔ έχουν σαφή αποστολή: Την διασφάλιση της εθνικής άμυνας, της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας, καθώς και την ενίσχυση της ασφάλειας και σταθερότητας στο διεθνές περιβάλλον.

Όμως στην πράξη, αυτός ο πυρήνας αποστολής έχει αρχίσει να διαβρώνεται επικίνδυνα.

Οι ΕΔ μετατρέπονται σταδιακά σε έναν πολυεργαλειακό μηχανισμό γενικής χρήσης — από την εθνική άμυνα μέχρι την πολιτική προστασία, από την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών μέχρι την κάλυψη δομικών κενών ενός κράτους που αποσύρεται από τις ευθύνες του, ακόμα και στην υγεία.

Σε πολλές χώρες ο στρατός αξιοποιείται ως δύναμη ταχείας αντίδρασης, λόγω της οργανωτικής του επάρκειας, της πειθαρχίας και της διαθεσιμότητας μέσων και προσωπικού. Όμως, εδώ ανακύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: Πού τελειώνει ο επικουρικός ρόλος και πού αρχίζει η υποκατάσταση των πολιτικών μηχανισμών;

Διότι, όταν οι ΕΔ καλούνται να καλύψουν συστηματικά κενά της πολιτικής προστασίας, τότε το πρόβλημα δεν είναι πλέον επιχειρησιακό — είναι δομικό.

Και το ερώτημα είναι απλό: Ποιος τελικά προστατεύει ποιον;

Η πολιτική προστασία ως μόνιμο πεδίο εκτροπής

Η πολιτική προστασία στη χώρα μας έχει μετατραπεί σε ένα διαρκές πεδίο κρίσης, σε ένα μόνιμο πεδίο εκτροπής, χωρίς στρατηγικό βάθος.

Το σχέδιο “Ξενοκράτης” και τα επιχειρησιακά πρωτόκολλα του ΓΕΕΘΑ αποτυπώνουν μεν μια οργανωτική πρόβλεψη και δομή, όμως στην πράξη λειτουργούν ως άλλοθι για τη συνεχή μεταφορά βαρών στις ΕΔ.

Πυρκαγιές, πλημμύρες, χιονοπτώσεις, τεχνολογικά ατυχήματα, καταρρεύσεις υποδομών — όλα καταλήγουν να αντιμετωπίζονται με έναν κοινό παρονομαστή: την υπερεξάντληση προσωπικού και μέσων των ΕΔ.

Και όλα αυτά χωρίς να έχει προηγηθεί το αυτονόητο: η ουσιαστική ενίσχυση του Πυροσβεστικού Σώματος και των αρμόδιων μηχανισμών πολιτικής προστασίας.

Η κλιματική κρίση ως άλλοθι και ως αποτυχία σχεδιασμού

Ναι, η κλιματική κρίση είναι πραγματική.

Ναι, τα φαινόμενα είναι πιο έντονα, πιο συχνά και πιο απρόβλεπτα.

Αλλά η κλιματική κρίση δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μόνιμο άλλοθι για την απουσία σχεδιασμού.

Τα εκατομμύρια στρέμματα καμένων δασών δεν είναι “αναπόφευκτο φαινόμενο”. Είναι αποτέλεσμα επιλογών, ελλείψεων, καθυστερήσεων και διαχρονικής υποτίμησης της πρόληψης.

Όταν η πρόληψη απουσιάζει και η καταστολή φορτώνεται σε λίγους, τότε το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο.

Η μετατόπιση των Ενόπλων Δυνάμεων

Οι ΕΔ της χώρας μας έχουν αποδείξει ιστορικά ότι στέκονται δίπλα στην κοινωνία. Τα τελευταία χρόνια όμως συντελείται μια βαθιά αλλαγή ρόλου.

Οι ΕΔ από πυλώνας εθνικής άμυνας μετατρέπονται σε γενικό μηχανισμό διαχείρισης κρίσεων. Καλούνται να καλύψουν επιχειρησιακά κενά άλλων φορέων, εμπλέκονται συστηματικά στην πολιτική προστασία χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση και εκπαίδευση, απομακρύνονται από τον πυρήνα της αποστολής τους.

Δεν καλούνται απλώς να συνδράμουν, καλούνται να υποκαταστήσουν.

Η λεγόμενη “διεύρυνση ρόλων” δεν είναι ουδέτερη έννοια.

Στην πράξη σημαίνει υπερφόρτωση, αποσπασματικότητα και λειτουργική φθορά.

Και το πιο κρίσιμο: σημαίνει αποδυνάμωση της ίδιας της άμυνας της χώρας.

Η πολιτική προστασία σε μόνιμη κρίση

Η πολιτική προστασία δεν είναι απλώς ένας διοικητικός μηχανισμός.

Είναι το αν θα σωθούν οι ζωές των πολιτών. Είναι το αν θα σωθούν οι περιουσίες τους. Είναι το αν θα σωθούν τα δάση μας. Είναι η ποιότητα του περιβάλλοντός μας.

Και σήμερα τι παρατηρούμε;

Μόνιμη υποστελέχωση. Ελλείψεις σε βασικά μέσα κι ανεπαρκή εκπαίδευση. Ατελής προετοιμασία. Καθυστερημένες αντιδράσεις. Υπερεξάρτηση από έκτακτες λύσεις. Συνεχή μεταφορά βαρών στις ΕΔ.

Και κάθε χρόνο, αντί να διορθώνουμε τα αίτια, απλώς διαχειριζόμαστε τα αποτελέσματα.

Το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» και η νέα λογική

Το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» παρουσιάζεται ως εκσυγχρονισμός.

Στην πράξη όμως αποτυπώνει μια διαφορετική κατεύθυνση: Συστήματα επιτήρησης. Τεχνολογίες διπλής χρήσης. Ενίσχυση μηχανισμών παρακολούθησης. Διασύνδεση στρατιωτικών και αστυνομικών δομών.

Εκατοντάδες εκατομμύρια επενδύονται σε τεχνολογίες που συχνά σχεδιάζονται με κριτήριο όχι την πρόληψη καταστροφών, αλλά τη στρατηγική επιτήρηση και τη γεωπολιτική αξιοποίηση.

Και το ερώτημα παραμένει αμείλικτο: Προστατεύουμε τα δάση ή απλώς θα επιτηρούμε τα αποκαΐδια τους;

Νομοθετική έκρηξη και αναδιάρθρωση

Οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις για τις ΕΔ, τα ΣΑ και για την Πολιτική Προστασία δεν είναι απλές διοικητικές αλλαγές.

Συνθέτουν ένα νέο μοντέλο: Εισαγωγή ιδιωτικών φορέων σε κρίσιμες λειτουργίες. Αναδιάρθρωση στρατιωτικών δομών. Αλλαγές στα Μετοχικά Ταμεία. Αξιοποίηση στρατιωτικής περιουσίας με όρους αγοράς. Υποβάθμιση κρίσιμων κοινωνικών παροχών και υπηρεσιών υγείας.

Η συνολική εικόνα είναι σαφής: Μια σταδιακή μετατόπιση από το δημόσιο, θεσμικό και κοινωνικό μοντέλο άμυνας, προς ένα μοντέλο κόστους–οφέλους.

Και αυτό δεν είναι «εκσυγχρονισμός». Είναι αναδιάταξη με βαθιές συνέπειες.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις σε πίεση

Το προσωπικό των ΕΔ βρίσκεται στο όριο:

Υποστελέχωση. Υπερεργασία. Παραβίαση ωραρίων. Ανεπαρκείς αποζημιώσεις. Συνεχής μετακίνηση χωρίς σταθερότητα. Ελλιπής εκπαίδευση για νέες αποστολές.

Και μέσα σε όλα αυτά, προστίθεται μια διαρκής απαίτηση: Να καλύψουν επιχειρησιακά ό,τι δεν καλύπτει το κράτος.

Η πολιτική προστασία έχει μετατραπεί σε μόνιμη αποστολή χωρίς τέλος, χωρίς επαρκή μέσα, χωρίς επαρκές προσωπικό.

Η πραγματικότητα επί του πεδίου

Στην πράξη: Οχήματα ακατάλληλα, ανασφαλή, παλαιότητας δεκαετιών. Ελλείψεις σε συντήρηση και ανταλλακτικά, αποψιλώσεις και κανιβαλισμός. Επιχειρήσεις με οριακή ασφάλεια. Εξαντλητικά ωράρια. Επιχειρησιακή κόπωση χωρίς ανάπαυση.

Και όλα αυτά σε συνθήκες αυξανόμενης επικινδυνότητας. Χωρίς την αναγκαία αναγνώριση, χωρίς επαρκή αποζημίωση, χωρίς πραγματική στήριξη.

Δεν μιλάμε για θεωρία.

Μιλάμε για καθημερινή επιχειρησιακή πραγματικότητα. Αυτό δεν είναι απλώς διοικητικό πρόβλημα. Είναι ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης.

Η πολιτική επιλογή πίσω από την κρίση

Η κρίση στην πολιτική προστασία δεν είναι φυσικό φαινόμενο.

Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών: Υποχρηματοδότησης κρίσιμων τομέων. Αποδυνάμωσης δημόσιων μηχανισμών. Μεταφοράς ευθυνών χωρίς αντίστοιχους πόρους και σταδιακής ιδιωτικοποίησης λειτουργιών.

Το κράτος δεν απουσιάζει. Απλώς επιλέγει πού θα είναι παρόν και πού όχι.

Και στις πυρκαγιές, στις πλημμύρες και στις καταστροφές, η απουσία αυτή έχει κόστος σε ζωές, περιουσίες και περιβάλλον.

Συμπέρασμα – Η ώρα της αλήθειας

Δεν υπάρχει άλλη δυνατότητα ωραιοποίησης.

Το σημερινό μοντέλο πολιτικής προστασίας: Είναι υπερφορτωμένο. Είναι κατακερματισμένο. Είναι υποστελεχωμένο και λειτουργεί πάνω σε ανθρώπινα όρια εξάντλησης.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις καλούνται να σηκώσουν βάρος που δεν τους αναλογεί αποκλειστικά, ενώ ταυτόχρονα αποδυναμώνεται η κύρια αποστολή τους.

Αυτό δεν είναι βιώσιμο μοντέλο. Είναι συνταγή διαρκούς κρίσης.

Τελικό μήνυμα

Η προστασία της ζωής, του περιβάλλοντος και της ασφάλειας της χώρας δεν μπορεί να στηρίζεται σε υπερβάσεις ανθρώπων και συστημάτων που ήδη λειτουργούν στα όριά τους.

Χρειάζεται:

– Πραγματική ενίσχυση των αρμόδιων φορέων

– Σοβαρός σχεδιασμός πρόληψης

– Διαφάνεια στις επιλογές και

– επανακαθορισμός των ρόλων χωρίς υπερφόρτωση.

Γιατί κάθε φορά που το σύστημα φτάνει στα όριά του, δεν καταρρέει απλώς ένας μηχανισμός. Καταρρέει η ίδια η έννοια της πολιτικής προστασίας.

Θα κλείσω με κάτι που έγραφε κάποιος Ανθυποπυραγός ε.α. στο μακρινό 2021:

“Ο λαός να πάψει να είναι παθητικός θεατής απέναντι στο δράμα που εκτυλίσσεται κάθε φορά, σε μία άλλη περιοχή, σε κάποιους άλλους ανθρώπους.

Να γίνει ο ίδιος πρωταγωνιστής και να περάσει με τον οργανωμένο αγώνα μέσα από τα συνδικάτα και τους φορείς του στην αντεπίθεση. Να αμφισβητήσει την καταστροφική πολιτική που εφαρμόζεται διαχρονικά και να θέσει τους όρους του με κριτήριο τις δικές του ανάγκες για ένα ασφαλές και προστατευμένο φυσικό περιβάλλον. Για να μπορεί να ελπίζει ότι κάποια στιγμή θα καταφέρει να αποτινάξει οριστικά το μαύρο χρώμα της στάχτης και του θανάτου από τη ζωή και την ψυχή του”»!

Δείτε το Video ΕΔΩ

Ποιά είναι η έννοια των λέξεων και ποιά βαρύτητα έχουν όταν αποδίδονται σε θεσμικά όργανα διοίκησης και εξουσίας

  Η παρακάτω ανάλυση αποτυπώνει προσωπική και υποκειμενική θεώρησή μου σχετικά με ορισμένους χαρακτηρισμούς που αποδίδονται άνευ ώριμης σκέψης σε πρόσωπα τα οποία κατέχουν θέσεις θεσμικής ευθύνης. Η προσέγγιση αυτή δεν αποσκοπεί στην προσωποποίηση ή στη στοχοποίηση συγκεκριμένων ατόμων, αλλά δίνεται μια ξεκάθαρη ερμηνεία της κοινωνικής και ηθικής βαρύτητας που ενδέχεται να φέρουν ορισμένες έννοιες, όταν συνδέονται με την άσκηση διοίκησης και εξουσίας.

   Α. Η έννοια του «δοσίλογου» και η θεσμική της βαρύτητα

   Ο όρος «δοσίλογος» αποτελεί έναν ιδιαίτερα βαρύ κοινωνικό και ιστορικό χαρακτηρισμό. Σε γενικό επίπεδο, χρησιμοποιείται για να περιγράψει το πρόσωπο που συνεργάζεται ή συμπράττει με δυνάμεις ή συμφέροντα ξένα προς το συλλογικό καλό, παραβλέποντας το καθήκον πίστης προς την κοινότητα, τον θεσμό ή τις αξίες που υποτίθεται ότι υπηρετεί. Παρότι η λέξη έχει ιστορική αφετηρία, στη σύγχρονη χρήση της αποκτά ευρύτερη ηθική και συμβολική διάσταση.

Κατά την προσωπική μου κρίση, όταν ένας τέτοιος χαρακτηρισμός αποδίδεται σε πρόσωπο που κατέχει θεσμική θέση, η βαρύτητά του ενισχύεται σημαντικά, διότι οι θεσμικοί ρόλοι προϋποθέτουν εμπιστοσύνη, αίσθημα ευθύνης και προσήλωση στο συλλογικό συμφέρον. Η ενδεχόμενη ταύτιση ενός θεσμικού προσώπου με την έννοια της ιδιοτέλειας ή της εξυπηρέτησης ημετέρων ή υμέτερων συμφερόντων κλονίζει τον πυρήνα της νομιμοποίησή του.

  Σε κοινωνικό επίπεδο, η χρήση μιας τέτοιας έννοιας δημιουργεί ισχυρούς συμβολισμούς. Η κοινωνία τείνει να προσλαμβάνει τον «δοσιλογισμό» ως ένδειξη ηθικής έκπτωσης και θεσμικής αναξιοπιστίας. Όταν δε ο χαρακτηρισμός αυτός συνδέεται με διοικητικό πρόσωπο, η συνέπεια μπορεί να είναι η αποδυνάμωση της συνοχής της ομάδας ή της υπηρεσίας που διοικείται, η απώλεια εμπιστοσύνης προς τη διοίκηση και η ενίσχυση κλίματος καχυποψίας.

  Επιστημονικά προσεγγίζοντας το ζήτημα, η εμπιστοσύνη αποτελεί βασικό παράγοντα θεσμικής αποτελεσματικότητας. Οποιοσδήποτε χαρακτηρισμός που υπονομεύει την αντίληψη περί ακεραιότητας της ηγεσίας μπορεί να λειτουργήσει διαβρωτικά, τόσο στην οργανωτική λειτουργία, όσο και στην κοινωνική συνοχή. Επομένως, ανεξαρτήτως του κατά πόσο ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, η ίδια η χρήση της λέξης «δοσίλογος» έχει ισχυρό ψυχοκοινωνικό αντίκτυπο.

  Β. Οι χαρακτηρισμοί «ψεύτης», «ανεκδίκητος», «ανελέητος» και οι επιπτώσεις στη θεσμική λειτουργία

  Οι χαρακτηρισμοί «ψεύτης», «ανεκδίκητος» και «ανελέητος» περιγράφουν διαφορετικές αλλά αλληλένδετες διαστάσεις συμπεριφοράς που επηρεάζουν την εικόνα και τη λειτουργικότητα ενός θεσμικού προσώπου.

Ο χαρακτηρισμός «ψεύτης» αφορά την έλλειψη ειλικρίνειας και αξιοπιστίας και σεβασμού. Σε επίπεδο διοίκησης, η αξιοπιστία αποτελεί θεμέλιο της ηγετικής νομιμοποίησης. Όταν ένα πρόσωπο γίνεται αντιληπτό ως αναξιόπιστο, μειώνεται η αποδοχή των αποφάσεών του και ενισχύεται η αμφισβήτηση απέναντι στις προθέσεις του. Η κοινή γνώμη αλλά και τα μέλη μιας ομάδας επεξεργάζονται τη συμπεριφορά αυτή ως ένδειξη έλλειψης διαφάνειας, γεγονός που αποδυναμώνει τη θεσμική συνοχή.

Ο χαρακτηρισμός «ανελέητος» παραπέμπει σε συμπεριφορά χωρίς επιείκεια, χωρίς ενσυναίσθηση και χωρίς αναλογικότητα στην άσκηση εξουσίας. Σε πρόσωπα με θεσμικό ρόλο, η αντίληψη αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε κλίμα φόβου, ψυχολογικής πίεσης και αποξένωσης. Η διοίκηση που γίνεται αντιληπτή ως ανελέητη δεν παράγει μόνο δυσαρέσκεια αλλά και αποσταθεροποίηση των εσωτερικών σχέσεων.

Ο χαρακτηρισμός «ανεκδίκητος» μπορεί να συνδεθεί με την απουσία ηθικής ευαισθησίας απέναντι στην αδικία ή την απουσία διάθεσης για αποκατάσταση ισορροπίας και δικαιοσύνης. Σε διοικητικό επίπεδο, μία τέτοια αντίληψη ενδέχεται να δημιουργήσει αίσθημα αδυναμίας προστασίας των μελών της ομάδας, ενισχύοντας την απογοήτευση και την αίσθηση εγκατάλειψης.

Η κοινή γνώμη, ως συλλογικός μηχανισμός κοινωνικής αξιολόγησης, επεξεργάζεται τέτοιους χαρακτηρισμούς μέσα από ηθικά και συναισθηματικά φίλτρα. Όταν οι παραπάνω ιδιότητες αποδίδονται σε πρόσωπα εξουσίας, ενισχύεται η κοινωνική απαξίωση όχι μόνο προς το ίδιο το πρόσωπο, αλλά συχνά και προς τον θεσμό που εκπροσωπεί. Αυτό συμβαίνει διότι η δημόσια εικόνα των θεσμών επηρεάζεται καθοριστικά από τα χαρακτηριστικά που αποδίδονται στους φορείς τους.

 Γ. Συμπερασματική αποτίμηση

 Κατά την ταπεινή μου  άποψη, οι έννοιες και οι χαρακτηρισμοί που αποδίδονται σε πρόσωπα θεσμικής ευθύνης, δεν λειτουργούν απλώς περιγραφικά αλλά και συμβολικά. Μεταφέρουν κοινωνικά νοήματα, επηρεάζουν αντιλήψεις και διαμορφώνουν συλλογικές στάσεις. Ιδίως όταν πρόκειται για βαρύτατες έννοιες όπως: «δοσίλογος» ή «ψεύτης» ή «ανελέητος» ή «ανεκδίκητος» η χρήση τους αποκτά πολλαπλασιαστική δύναμη, καθώς μπορεί να επηρεάσει την αξιοπιστία της ηγεσίας, την εσωτερική συνοχή των οργανωμένων ομάδων και την εμπιστοσύνη της κοινωνίας προς τους θεσμούς.

  Για τον λόγο αυτό, τέτοιοι χαρακτηρισμοί οφείλουν να χρησιμοποιούνται ή και καθόλου με ιδιαίτερη προσοχή και επίγνωση της βαρύτητας τους. Ακόμη και όταν εκφράζουν προσωπική κρίση, δύνανται να επηρεάσουν ουσιαστικά την κοινωνική αντίληψη και τη θεσμική σταθερότητα. Η επιστημονική και νηφάλια προσέγγιση αυτών των εννοιών βοηθά ώστε να αναδεικνύεται η σημασία τους, χωρίς να μετατρέπονται σε μέσα στοχοποίησης, αλλά σε αφορμές προβληματισμού γύρω από την ηθική διάσταση της εξουσίας και της διοίκησης.

Τέλος, με τη παραπάνω προσέγγιση του άρθρου δίνεται η δυνατότητα να αντιληφθεί κάποιος τη βαρύτητα των λέξεων, την έλλειψη ενσυναίσθησης του ατόμου που διακατέχεται από  τους παραπάνω χαρακτηρισμούς και έννοιες, αλλά και κατά πόσο ενοχοποιείται θεσμικά όταν αυτός παρεκκλίνει της καλής εκτέλεσης των καθηκόντων του.

Να επισημανθεί ότι, κανένας δεν είναι υπεράνω των νόμων που διέπουν τη δικαιοσύνη, γιατί η δικαιοσύνη δεν είναι τυφλή. Οι δε παραπάνω χαρακτηρισμοί του άρθρου θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ή και καθόλου με ιδιαίτερη προσοχή  και επίγνωση της βαρύτητας τους, γιατί τις περισσότερες φορές επιφέρουν και την ανάλογη τιμωρία.

Η αφορμή αυτής της γραφής μου είναι, γιατί οι έννοιες και οι χαρακτηρισμοί των ως άνω λέξεων κυκλοφορούν ευρέως στη καθημερινότητα μας.

Σμχος ε.α. Αριστοτέλης Γκρίτζαλης 

της 24ης Σειράς ΣΤΥΑ

Εκπρόσωπος του Σ.Α.Σ στο Ν. Αρκαδίας

Γράφει ο Πρόεδρος του Σ.Α.Σ, Σμήναρχος ε.α. Βασ. Τσιλιγιάννης, της 34 σειράς ΣΤΥΑ

Ο όρος «Ατζέντα 2030» χρησιμοποιείται ευρέως από διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΗΕ, το NATO και η Ευρωπαϊκή Ένωση, για να περιγράψει ολοκληρωμένα στρατηγικά προγράμματα με σαφώς καθορισμένους στόχους και μετρήσιμα αποτελέσματα. Στην Ελλάδα, η «Ατζέντα 2030» του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με πρωταγωνιστή τον κ. Δένδια, αποτελεί μια ευρεία αντιμεταρρύθμιση που στοχεύει στην προσαρμογή των Ενόπλων Δυνάμεων σε διεθνείς στρατηγικές και οικονομικές ανάγκες, ενώ παράλληλα επιδιώκει την ενίσχυση της συμμετοχής της χώρας σε υπερεθνικά πλαίσια και δομές ασφάλειας. Η συγκεκριμένη ατζέντα δεν αποτελεί απλό χρονικό ορόσημο, αλλά εκτεταμένο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων με σαφή στόχο την αναδιάρθρωση των στρατιωτικών δομών και τη μείωση του λειτουργικού κόστους.
1. Προσαρμογή στις διεθνείς απαιτήσεις και στη λεγόμενη «αμυντική οικονομία»
Οι Ένοπλες Δυνάμεις καλούνται να μεταρρυθμιστούν σύμφωνα με τις απαιτήσεις του NATO και της ΕΕ, ενσωματώνοντας τις αρχές της σύγχρονης «αμυντικής οικονομίας». Η πρωτοβουλία «NATO 2030», που εγκρίθηκε το 2021, στοχεύει στη δημιουργία μιας πιο ενωμένης και ισχυρής συμμαχίας, με έμφαση στη συλλογική άμυνα, στην ανθεκτικότητα και στην προσαρμογή σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον. Στους βασικούς της άξονες περιλαμβάνονται η ενίσχυση της αποτροπής έναντι κρατικών και μη κρατικών απειλών και η διαχείριση γεωπολιτικών προκλήσεων που θέτουν στη διεθνή τάξη δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η αύξηση του κοινού προϋπολογισμού του ΝΑΤΟ και απαιτείται η δαπάνη του 5% του ΑΕΠ κάθε συμμετέχουσας χώρας σε εξοπλιστικά προγράμματα. Παράλληλα η ΕΕ προωθεί την ανάπτυξη μιας λεγόμενης «αμυντικής οικονομίας», η οποία συνεπάγεται αναδιάταξη παραγωγικών και επενδυτικών προτεραιοτήτων, με εκτιμώμενα κονδύλια άνω του 1 τρισ. ευρώ για προγράμματα όπως τα «ReArm Europe», SAFE και «Agile». Η προτεραιότητα δίνεται στην παραγωγή τεχνολογικά προηγμένων οπλικών συστημάτων με ενσωματωμένες δυνατότητες Τεχνητής Νοημοσύνης. Κύριος χρηματοδότης παραμένει ο Ευρωπαίος φορολογούμενος, με σημαντική συνεισφορά από τα αποθεματικά ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών ταμείων, γεγονός που εγείρει συζητήσεις σχετικά με τον επιμερισμό του κόστους και τον ρόλο των ευρωπαϊκών κοινωνιών στη στήριξη των νέων στρατηγικών επιλογών.
2. Η αντιμετώπιση των Ενόπλων Δυνάμεων ως δημόσιας επιχείρησης
Παράλληλα η κυβέρνηση φαίνεται να αντιμετωπίζει τις Ένοπλες Δυνάμεις ως μια μεγάλη δημόσια επιχείρηση που χρήζει εκσυγχρονισμού, υιοθετώντας αλλαγές αντίστοιχες με αυτές που εφαρμόστηκαν σε ΔΕΚΟ και τράπεζες, δηλαδή ως μια δομή που χρειάζεται εκσυγχρονισμό μέσω εξορθολογισμού κόστους και αναδιοργάνωσης. Η προσέγγιση αυτή όμως ενδέχεται να μη λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις ιδιαιτερότητες της εθνικής άμυνας και της ασφάλειας.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται αποφάσεις για το κλείσιμο στρατοπέδων και μονάδων σε διάφορες περιοχές της χώρας, ακόμα και σε γεωγραφικά ευαίσθητες ζώνες, με βασικό επιχείρημα τη μείωση λειτουργικών δαπανών. Επισημαίνεται ότι ορισμένες από αυτές τις εκτάσεις βρίσκονται σε περιοχές υψηλής εμπορικής αξίας (στα κέντρα μεγάλων πόλεων), υποδηλώνοντας ότι οικονομικά κίνητρα επηρεάζουν τις αποφάσεις για τον εκσυγχρονισμό.
Παράλληλα παρατηρείται η σταδιακή μείωση του μόνιμου στρατιωτικού προσωπικού, μέσω υποχρεωτικών αποστρατειών στελεχών με σημαντική εμπειρία και παρουσία σε κρίσιμες επιτελικές θέσεις. Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται με μια ευρύτερη αναδιάρθρωση του ανθρώπινου δυναμικού, η οποία επηρεάζει τη λειτουργία και τη συνέχεια των Ενόπλων Δυνάμεων.
Ιδιαίτερο κεφάλαιο της αντιμεταρρύθμισης αποτελεί και η πολιτική «αξιοποίησης» της ακίνητης περιουσίας των στρατιωτικών και μετοχικών ταμείων (τα λεγόμενα «ασημικά»), η οποία ερμηνεύεται ως διαδικασία ιδιωτικοποίησης σημαντικών περιουσιακών στοιχείων. Η επιλογή αυτή συνδέεται με την ανάγκη χρηματοδότησης επιμέρους προγραμμάτων, όπως το στεγαστικό των στελεχών, ωστόσο προκαλεί σημαντικότατες αντιδράσεις ως προς τον τρόπο υλοποίησής της.
Στον τομέα της Υγείας εντάσσονται σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία των στρατιωτικών νοσοκομείων, με ενίσχυση στοιχείων ανταποδοτικότητας και πιθανή ενσωμάτωσή τους σε ευρύτερα σχήματα του συστήματος Υγείας. Οι εξελίξεις αυτές εγείρουν προβληματισμούς σχετικά με την πρόσβαση και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών Υγείας για τα εν ενεργεία και εν αποστρατεία στελέχη.
Τέλος, το νέο θεσμικό πλαίσιο, όπως αποτυπώνεται στον νόμο 5265/2026, εισάγει βαθμολογικές και μισθολογικές αλλαγές που επηρεάζουν δυσανάλογα τους υπαξιωματικούς, οι οποίοι αποτελούν τον βασικό επιχειρησιακό κορμό των Ενόπλων Δυνάμεων, οδηγούν σε υποβάθμιση του ρόλου τους με τη μείωση των ευκαιριών προαγωγής και θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση της ελκυστικότητας των αντίστοιχων σχολών και την υποβάθμιση του στελεχιακού δυναμικού.
Παράλληλα οι νέες ρυθμίσεις για θητεία, εφεδρεία και στράτευση των γυναικών εισάγουν διαδικασίες που προβάλλονται ως εκσυγχρονισμός, αλλά εγείρουν ζητήματα αναξιοκρατίας, αδιαφάνειας και πελατειακών σχέσεων.
3. Ο θεσμός των Σχολών Υπαξιωματικών και η προαγωγή σε Αξιωματικούς
Η κυβέρνηση, με τη συμμετοχή της στρατιωτικής ηγεσίας, φαίνεται να προωθεί την απομάκρυνση από το ιστορικό μοντέλο των Σχολών Υπαξιωματικών, επαναφέροντας διακριτό ταξικό διαχωρισμό μεταξύ Αξιωματικών και Υπαξιωματικών και περιορίζοντας την προαγωγή των τελευταίων σε Αξιωματικούς. Οι Σχολές Υπαξιωματικών είχαν ιδρυθεί στα τέλη του 19ου αιώνα, καλύπτοντας ανάγκες σε εξειδικευμένο προσωπικό και εκπαιδεύοντας στελέχη που πρωταγωνίστησαν στη νεότερη στρατιωτική και πολιτική Ιστορία της χώρας.
Μετά το 1980 οι μισθολογικές ανισότητες μεταξύ Αξιωματικών και Υπαξιωματικών μειώθηκαν, αλλά υπήρχε διαχρονικά μια ελιτίστικη τάση εντός της στρατιωτικής ηγεσίας, που επιδίωκε τη δημιουργία αμιγούς Σώματος Υπαξιωματικών, με περιορισμό ή και κατάργηση της δυνατότητας εξέλιξής τους σε Αξιωματικούς. Τον σχεδιασμό αυτόν φαίνεται ότι υιοθέτησε πρόσφατα η κυβέρνηση, με πρόφαση την εφαρμογή ξενόφερτων μοντέλων ΝΑΤΟ και δυτικών χωρών, παρά το γεγονός ότι ο σχεδιασμός αυτός δεν λαμβάνει υπόψη την ιστορία, τη φιλοσοφία και τις ανάγκες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Παραβλέπεται σκόπιμα το υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης των αποφοίτων των ελληνικών στρατιωτικών σχολών υπαξιωματικών, οι οποίοι εισάγονται μέσω πανελλαδικών εξετάσεων και ακολουθούν πολυετή εκπαίδευση, συνδυάζοντας στρατιωτική και ακαδημαϊκή κατάρτιση. Η μέχρι σήμερα δυνατότητα εξέλιξής τους προς βαθμούς αξιωματικών αποτελεί φυσική συνέχεια αυτής της πορείας και κρίσιμο στοιχείο για τη λειτουργία της ιεραρχίας. Με την πλήρη εφαρμογή της, η αλλαγή αυτή αναμένεται να προκαλέσει παραιτήσεις ικανών στελεχών, περαιτέρω απαξίωση των Σχολών Υπαξιωματικών και περιορισμένη ανάπτυξη της φυσικής ηγεσίας μέσα στο στράτευμα.
4. Ιδιωτικοποίηση τεχνικής υποστήριξης οπλικών συστημάτων
Η ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών, κυρίως της τεχνικής υποστήριξης των οπλικών συστημάτων, έχει ήδη ξεκινήσει. Η ανάθεση συντήρησης Β και Γ βαθμού σε εργολάβους και ιδιώτες μειώνει την ανάγκη για υψηλή επαγγελματική κατάρτιση του προσωπικού, ενώ αυξάνει το κόστος μακροπρόθεσμα, αφού οι ιδιωτικές εταιρείες θα διαχειρίζονται την υποστήριξη για δεκαετίες.
Επιπλέον, σε καταστάσεις αυξημένης έντασης ή πολεμικής εμπλοκής η διαθεσιμότητα των υπηρεσιών από ιδιώτες δεν είναι εγγυημένη, ενώ οι αμοιβές θα απαιτείται να είναι υπέρογκες, γεγονός που ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την επιχειρησιακή ετοιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων.
5. Μεταβολές στον ρόλο και τη δομή των Ενόπλων Δυνάμεων
Οι Ένοπλες Δυνάμεις μετατρέπονται σε ένα μικρότερο, ευέλικτο και περιορισμένων δυνατοτήτων στράτευμα. Η κύρια αποστολή της υπεράσπισης της χώρας συνδυάζεται πλέον με διεθνείς υποχρεώσεις και περιλαμβάνει αποστολές στο πλαίσιο συμμετοχής σε οργανισμούς όπως το NATO και η ΕΕ.
Κάποιοι εκτιμούν ότι οι αλλαγές αυτές μπορεί να βασίζονται σε ενδεχόμενες διεθνείς εγγυήσεις για την ασφάλεια των συνόρων ή σε παρασκηνιακές συμφωνίες διευθετήσεων, περιορίζοντας την ανησυχία της κυβέρνησης για την επιχειρησιακή ικανότητα. Ωστόσο, η έμφαση σε στρατό οπλιτών μαχητών με περιορισμένες δυνατότητες εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη συνοχή, το ηθικό και το αξιόμαχο των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η αντίδραση των Αποφοίτων ΑΣΣΥ και των Στρατιωτικών Φορέων
Σημαντικό ρόλο στην αντίδραση απέναντι στην «Ατζέντα 2030» διαδραμάτισε ο Σύλλογος Αποφοίτων της Σχολής Τεχνικών Υπαξιωματικών Αεροπορίας (ΣΤΥΑ), μέσω του Συντονιστικού Συμβουλίου Συλλόγων Αποφοίτων ΑΣΣΥ και τη συγκρότηση του μετώπου των 13 φορέων στρατιωτικών. Οργανώθηκαν ημερίδες, γράφηκαν άρθρα, δόθηκαν συνεντεύξεις και πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε πολιτικά κόμματα, Εργατικά Κέντρα και κοινωνικούς φορείς, με στόχο την ενημέρωση της κοινής γνώμης.
Παράλληλα διοργανώθηκαν τρία μεγάλα συλλαλητήρια και μία παράσταση διαμαρτυρίας στην Αθήνα, με συμμετοχή χιλιάδων στρατιωτικών, οικογενειών τους και πολιτών, γεγονός που καθυστέρησε την ψήφιση του νόμου για πάνω από οκτώ μήνες και επέφερε σημαντικές βελτιωτικές τροποποιήσεις, παρά την επιμονή της κυβέρνησης και τις εντάσεις με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Η αντίδρασή μας δεν περιορίζεται σε συντεχνιακά αιτήματα, αλλά εκφράζει ανησυχίες για την υποβάθμιση της αμυντικής ικανότητας, το ηθικό και τη συνοχή των Ενόπλων Δυνάμεων. Ως φορείς επιδιώκουμε τη συνέχιση του αγώνα μας τόσο μέσα από τις δικαστικές αίθουσες, διεκδικώντας την ανατροπή ή βελτίωση των νόμων, όσο και κοινωνικά, συνεργαζόμενοι με την υπόλοιπη κοινωνία, αναδεικνύοντας και επισημαίνοντας τις συνέπειες των αντιδραστικών και νεοφιλελεύθερων πολιτικών επιλογών.

Σε καλούμε να συστρατευτείς μαζί μας.

Σμήναρχος ε.α. Βασίλης ΤΣΙΛΙΓΙΑΝΝΗΣ
Πρόεδρος του Συλλόγου Αποφοίτων ΣΤΥΑ (Σ.Α.Σ)

* Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ριζοσπάστης» της 10/4/2026

Δημοσιεύουμε δύο επίκαιρα πασχαλινά κείμενα του συναδέλφου μας Επγού ε.α. της 9ης Σειράς ΣΤΥΑ Σεβ. Βλαχογιάννη προσδοκώντας, μέσα από το καθημερινό μας δράμα, με οικουμενική ελπίδα, την Άνοιξη, την Ανάσταση.

Ο ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΣ...ΝΙΚΗΤΗΣ

Ένας προδομένος, εμπτυσμένος, φραγγελωμένος κατάδικος.
Ένας χλευασμένος, εξευτελισμένος, ταπεινωμένος, πονεμένος, ματωμένος, απολύτως ανίσχυρος εσταυρωμένος.
Ένας νεκρός. Ένας νικημένος. Ένα «τίποτα»!
Έτσι φαίνεται. Έτσι μοιάζει σε όποιον δεν ξέρει.
Όμως, Αυτός ο «νικημένος», δεν είναι ένας οποιοσδήποτε άνθρωπος! Δεν είναι ένας οποιοσδήποτε νεκρός!
Είναι, κι ας μην το καταλάβαιναν οι Ιουδαίοι, ο Υιός του Θεού του αληθινού, ο θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός, ο ευεργέτης των ίδιων των σταυρωτών Του και Σωτήρας όλου του κόσμου.
Διάβαζαν οι Εβραίοι τις Προφητείες των γραφών, αλλά δεν αντιλήφθηκαν ότι αυτές εκπληρώθηκαν στο Πρόσωπο του Ιησού, που εσταύρωσαν. Μέχρι που ο φοβερός σεισμός, το σκοτάδι, η βοή, το καταπέτασμα του Ναού και οι πέτρες, που σχίζονταν, και οι νεκροί που έβγαιναν από τα μνήματα, τους συντάραξαν. Τότε συνειδητοποίησαν ότι «αληθώς Θεού Υιός ην ούτος» (στ’ αλήθεια αυτός ήταν Υιός Θεού, κατά Ματθ.κζ΄54), και χτυπούσαν με φόβο και τρόμο τα στήθη τους, μετανιωμένοι για το έγκλημά τους.
Αυτός, ο φαινομενικά ανίσχυρος «Νεκρός», την Τρίτη ημέρα αναστήθηκε, «κατά τας Γραφάς».
Ο φαινομενικά νικημένος και ολοκληρωτικά εξοντωμένος, έγινε Νικητής και Θριαμβευτής. Νικητής του θανάτου και του διαβόλου. Νικητής και «ελευθερωτής των ψυχών ημών».
Πολλές φορές από τότε ο Χριστός και η Εκκλησία Του φαίνονταν νικημένοι, αποδυναμωμένοι, εξουθενωμένοι. Φαίνονταν, αλλά δεν ήταν και δεν θα είναι ποτέ, όσο κι αν πολλοί νομίζουν πως «πέθανε ο Θεός» ή πως Τον «σκότωσαν», προσπαθώντας να ξεριζώσουν την πίστη από τις καρδιές των ανθρώπων.
Ο Ιησούς Χριστός είναι και θα είναι πάντα ο Νικητής, «ο Βασιλεύς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων», η όντως ζωή. Η εκκλησία θα μένει εις τον αιώνα, γιατί τρέφεται από το άχραντο Σώμα Του και ποτίζεται από το τίμιο Αίμα Του.
Κάθε φορά, που φόβοι πλησιάζουν τις ψυχές μας, ας θυμόμαστε τα λόγια του Χριστού προς τους Μαθητές Του, λίγο πριν από τα Άγια Πάθη Του:
«Μη ταρασσέσθω ημών η καρδία, πιστεύετε εις τον Θεόν και εις εμέ πιστεύετε». (Ιωάν.ιδ΄1), «Εν τω κόσμω θλίψιν έξετε, αλλά θαρσείτε, εγώ νενίκηκα τον κόσμο». (Ιωάν.ιστ΄33). Δηλαδή:
«Ας μην ταράζεται η καρδιά σας. Να έχετε πίστη στον Θεό και σε Εμένα».
«Σ’αυτό τον κόσμο θα έχετε θλίψη. Αλλά να έχετε θάρρος, γιατί εγώ έχω νικήσει τον κόσμο».

«Προσκυνούμεν Σου τα Πάθη, Χριστέ»!

ΤΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΓΟΛΓΟΘΑ

Το Πάσχα όταν έρχεται την Άνοιξη μας φέρνει, το μαρτυρούνε τα πουλιά η φύση ομορφαίνει.
Ελάτε τώρα όλοι εμείς ξανά να θυμηθούμε τι έγινε στις μέρες αυτές ας το ξανασκεφτούμε.
Μέσα σ’ αυτή την Άνοιξη που όλοι απολαμβάνουν είναι μια ομάδα μαθητών που κάτω απ’ αυτή στενάζουν.
Είναι η ομάδα του Χριστού που τον ακολουθούνε και είναι όλοι έτοιμοι στη Γεσθημανή να μπούνε. Είναι η ατμόσφαιρα βαριά και όλοι είναι θλιμμένοι, τα βλέφαρα κουράστηκαν και ο ύπνος να, τους παίρνει.
Ο Κύριός τους λίγο μακριά είναι εγκαταλελειμμένος, προσεύχεται και δέχεται ότι είναι γι’  αυτόν γραμμένο. Γυρνά και με παράπονο και αγάπη τους ξυπνάει «Εγέρθητε, επλησίασε αυτός που θα με πάρει».
Θυμήθηκαν τα λόγια του που πάντα είχαν γνώση, όταν τους είπε ότι «ένας από εσάς θέλει να με προδώσει». Ξάφνου ο Ιούδας έρχεται το σύνθημα να δώσει, μ’ ένα φιλί τον Κύριο, θέλει να τον προδώσει.
Τον έπιασαν, τον έσυραν σαν να ήτανε κακούργος και ο Πιλάτος τους ερώτησε τι έκανε ετούτος!
Αυτόν εμείς που σου φέραμε λέει πως είναι η αλήθεια, και ο Πιλάτος τον ερώτησε, τι είναι η αλήθεια; Δεν απαντάς σε εμένανε που έχω εξουσία;
Αν δε σου είχε δοθεί από το Θεό δεν θα’ χες εξουσία.
Ο όχλος έξω κραύγαζε Σταύρωσον να τελειώνει και ο Πιλάτος έψαχνε λύσεις για να τον σώσει.
Είχε πιστέψει και αυτός υιός Θεού πως είναι μα τώρα πια εφάνηκε την πίστη όπου είχε.
Μια πίστη αν ήταν δυνατή καθόλου δεν διστάζει ακόμα και τη θέση του αν έπρεπε να χάσει.
Ας έρθουμε όμως όλοι εμείς στη θέση του να μπούμε, θα σώζαμε έναν άνθρωπο και ας τιμωρηθούμε;
Χριστέ μας τώρα βλέπουμε για εμάς, τι έχεις κάνει, Εσύ επάνω στο Σταυρό τη θέση μας να πάρεις. Αυτή τη σκέψη ας έχομε πάντοτε στο μυαλό μας, σηκώνοντας αγόγγυστα όλοι μας το Σταυρό μας.
Διότι τόσο ηγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωκε τον Υιό αυτού τον μονογενή, δια να μη απολεσθεί πας ο πιστεύων εις αυτόν, αλλά να έχει ζωή αιώνιο.
Εγώ είμαι η οδός και η αλήθεια και η ζωή, ουδείς έρχεται προς τον Πατέρα, ει μη δι’ εμού.
Και δεν υπάρχει δι’ ουδενός άλλου η Σωτηρία, διότι ούτε όνομα άλλο είναι υπό τον ουρανόν δεδομένον μεταξύ των ανθρώπων, δια του οποίου πρέπει να σωθώμεν.

ΚΑΛΟ  ΠΑΣΧΑ 
Βλαχογιάννης  Σεβαστός
Επγός ε.α. 9η Σειρά ΣΤΥΑ