Αχίλλειος πτέρνα των εξοπλισμών

 

 

Γράφει ο Σμχος (ΤΟΠ) ε.α. Αναστάσιος Αντωνίου της 40ης Σειράς ΣΤΥΑ

Ο γιαλός είναι στραβός ή στραβά αρμενίζουμε; Κάποιες σκέψεις, μία άλλη ματιά για τα εξοπλιστικά

Αξιοποίησης του προσωπικού     
Δύο κρίσιμοι πολλαπλασιαστές ισχύος στην ΠΑ οι εξοπλισμοί και το προσωπικό. Δύο «στρατηγικές» επιλογές, για μία σίγουρη πορεία αποτυχίας και ήττας; Απουσία εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας – υποβάθμιση βαθμού συντήρησης οπλικών συστημάτων, υποβάθμιση μονίμου στρατιωτικού προσωπικού.

Εξοπλισμοί
Αγορά οπλικών συστημάτων (Ο.Σ.) από το ράφι, χωρίς καμία εμπλοκή στον σχεδιασμό τους. Παράδειγμα, ταιριάζουν στο ελληνικό περιβάλλον; ή/και στην κατασκευή τους με μεταφορά τεχνολογίας ή/και στο επίπεδο συντήρησης τους από τις ΕΔ; Υποδομές οι οποίες προσδίδουν επιχειρησιακή ετοιμότητα, αυτονομία και διαθεσιμότητα, ειδικά σε περιόδους έντασης ή επιχειρήσεων, αποτελούν απλά μια διαδρομή που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε ένα οικονομικό και εξοπλιστικό ΑΔΙΕΞΟΔΟ.
Σε μία χώρα όπως η Πατρίδα μας, όπου η γειτονιά μας δεν είναι και η καλύτερη, η όποια αγορά οπλικού συστήματος, θα πρέπει επιβεβλημένα να αποτελεί μία επένδυση πολλαπλών επιπέδων. Στρατηγικές συνεργασίες με κρατικές και ιδιωτικές εταιρείες με σκοπό τη συμμετοχή στη σχεδίαση Ο.Σ., προκειμένου να ενσωματωθούν ιδιαίτερα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά (απειλή, ανάγλυφο, αυτονομία λειτουργίας ή συντήρησης, ανθεκτικότητα, κινητικότητα, διασυνδεσιμότητα κλπ.). Δημιουργία συνεργατικών σχημάτων με εγχώριες κρατικές ή/και ιδιωτικές βιομηχανίες, με υποχρεωτική συμπαραγωγή με μεταφορά τεχνολογίας προς αυτές, αλλά και προς  τις ΕΔ, με εξασφάλιση συμμετοχής σε αναβαθμίσεις ή τροποποιήσεις των Ο.Σ. Ανάπτυξη υποδομών και εξασφάλιση τεχνογνωσίας από τις ΕΔ, για τη δυνατότητα εκτέλεσης 2ου , 3ου, και 4ου Βαθμού Συντήρησης (ΒΣ), επί κύριων και κρίσιμων Ο.Σ., με παράλληλη εξασφάλιση εφοδιαστικής αλυσίδας με σκοπό την κατά το δυνατόν αποφυγή τεχνολογικής απαξίωσης υποσυστημάτων που οδηγούν σε πλήρη απαξίωση των κύριων συστημάτων, τη διατήρηση υψηλού επιπέδου καταρτισμένου τεχνικού προσωπικού, τη δημιουργία δεξαμενής στελεχών και έμπειρου τεχνικού προσωπικού για τροφοδότηση την εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Σε αυτό το σημείο θα κάνω μία παρένθεση, προκειμένου να προσθέσω στην κατανόηση των σκέψεων – προτάσεων μου.
Στην ενασχόληση μου με τη συντήρηση πυραύλων, εκτοξευτήρων και παθητικών συστημάτων αυτοπροστασίας σε αφη Μ-2000 και -5, έχοντας την αρχική δυνατότητα εκτέλεσης συντήρησης, μέχρι 3ου ΒΣ (και 4ου ΒΣ σε συσκευές αυτομάτου ελέγχου), η τεχνογνωσία που αποκτήθηκε, μας επέτρεψε να επιτύχουμε εξαιρετικά ποσοστά διαθεσιμότητας (άνω του 95%) των συστημάτων, αλλά και την πλήρη εκμετάλλευση τους, σε όλο το φάσμα της επιχειρησιακής τους ζωής. Περαιτέρω, η αρχική αυτή δυνατότητα, με την πάροδο των ετών, επέτρεψε την «αποκωδικοποίηση» των τεχνικών και επιχειρησιακών χαρακτηριστικών τους, προς όφελος της πλήρους αξιοποίησής τους. Ακόμα και σε επίπεδο ΠΑ και κατασκευάστριας εταιρείας, αναπτύχθηκε μια διαδικασία τροφοδότησης σε ευρήματα, βλάβες, αλλά και προτεινόμενες λύσεις, διαδικασία η οποία οδήγησε σε αναβαθμίσεις του υλικού.
Δυστυχώς η απουσία από την στρατιωτική ηγεσία, κουλτούρας ανατροφοδότησης και συνεργασίας, πέραν της τυπικής εμπορικής πράξης, οδήγησε τελικά στην απαξίωση των συστημάτων…
Η απουσία «επιχειρηματικού τύπου» κουλτούρας στις ΕΔ, αποτελεί, δυστυχώς, την Αχίλλειο πτέρνα των εξοπλισμών.
Η απουσία ενός εκ των τριών βασικών αρχών που προαναφέρθηκαν, οδηγεί σε ατελής εξοπλισμούς, σε Ο.Σ. με κοντινή ημερομηνία λήξεως.

Παραδείγματος χάριν:
    Η απουσία εξασφάλισης μεταφοράς τεχνολογίας, τεχνογνωσίας, επιπέδων ΒΣ (2ου, 3ου, 4ου) και των απαιτούμενων υποδομών για ένα αεροσκάφος και των κύριων υποσυστημάτων του (σκάφος, κινητήρα, RADAR, ηλεκτρονικά, σύστημα αυτοπροστασίας, όπλα), αφαιρεί τη δυνατότητα άμεσων επισκευών, αφαιρεί βαθύτερη γνώση του Ο.Σ., αφαιρεί ποσοστά επί της διαθεσιμότητας (καθώς αυτή στηρίζεται αποκλειστικά στο απόθεμα υλικών), αφαιρεί από την επιχειρησιακή δυνατότητα της ΠΑ.
    Η όποια F.O.S, ανάλογα το τι περιλαμβάνει, συνήθως τετραετής ή πενταετής που περιλαμβάνει υπηρεσίες επιθεωρήσεων και επισκευών, που μέχρι πρότινος (σε άλλα αεροσκάφη) γίνονταν από το τεχνικό προσωπικό της ΠΑ, αλλά τώρα παρέχονται από τη μητρική ή θυγατρική εταιρία, έναντι υψηλού τιμήματος, η απουσία τεχνογνωσίας επί των συστημάτων, η δυνατότητα μόνο εξυπηρέτησης των αεροσκαφών (O Level), οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην κατά πολύ αυξημένη τιμολογιακά F.O.S, (μπορεί και σε ποσοστό 100% ακριβότερη) καθώς θα «προκύψουν» υλικά σε τεχνολογική απαξίωση, κόστη υπηρεσιών και αντικατάστασης υλικών, γεγονός το οποίο θα οδηγήσει σε σταδιακή μείωση στις διαθεσιμότητες, μέχρι οικονομικού αδιεξόδου και τελικής απαξίωσης.
Βάσει του προαναφερόμενου παραδείγματος, μπορεί κάποιος να κάνει την αναγωγή του επί του διαμορφούμενου στόλου των αεροσκαφών της ΠΑ και να βγάλει τα συμπεράσματά του (βλέπε RAFALE, F-35, F-16Viper).
Είναι πραγματικά απορίας άξιο, το πως ο επιτελικός σχεδιασμός και οι πολιτικές των συμβάσεων, ΔΕΝ λαμβάνουν υπόψη τους τον «πολλαπλασιαστή» άνθρωπο, δηλαδή το πολύ υψηλού επιπέδου προσωπικό των ΑΣΣΥ, εκχωρώντας στις εταιρίες, το έργο που παράγουν καθημερινά, με επιχειρησιακό αλλά και οικονομικό όφελος για τις ΕΔ.
Μάλιστα δε, με τις πρόσφατες αλλαγές στο εξελικτικό των αποφοίτων ΑΣΣΥ, ως απόρροια των επιλογών της φυσικής και πολιτικής ηγεσίας, οδηγούν σε κατάρρευση τον κορμό του στρατεύματος. Ειδικά στο ΠΝ και την ΠΑ, όπου ο ρόλος των αποφοίτων ΑΣΣΥ, είναι καταλυτικός στην αλυσίδα λειτουργίας των οργανισμών αυτών.
Εδώ να δώσω ένα παράδειγμα: Στις αρχές του 2000, το κόστος ενός περιοδικού ελέγχου ενός πυραύλου MAGIC II, ήταν σε τιμές εταιρείας στις 4500€ per missile. Στο συνεργείο συντήρησης πυραύλων με δέκα άτομα προσωπικό, εκτελούνταν τον μήνα, 64 περιοδικοί έλεγχοι σε πυραύλους, δηλαδή με κόστος 10x1300€=13000€ (όχι καθαρά καθώς το ποσό αυτό περιλαμβάνει και 30 υπηρεσίες του προσωπικού, αλήθεια πόσο είναι το κόστος για τη φύλαξη…δηλαδή σε τιμές αγοράς, πόσο θα πλήρωνε ένας φορέας;), ας το αντιπαρέλθω αυτό. Και επανέρχομαι, 64x4500€=288000€. Κρατήστε το νούμερο. Στον ίδιο μήνα με το ίδιο προσωπικό εκτελούνταν 20 περιοδικές επιθεωρήσεις του συστήματος αντιμέτρων SPIRALE, και 30 ακόμα περιοδικοί έλεγχοι πυραύλων άλλου τύπου, ανεβάζοντας το τίμημα σε 450000€. Άρα μιλάμε για κόστος για το κράτος με στρατιωτικό προσωπικό της τάξης των 156.000€ ετήσιο κόστος, είχε παραγωγή 5.400.000€...
Ακόμα και να προστεθεί – επιμεριστεί το αρχικό κόστος της υποδομής 2ου, 3ου και 4ου ΒΣ, καταλαβαίνει κανείς πως η αρχική επένδυση εν έτη 1988, είχε αποσβεσθεί από τα πρώτα κιόλας χρόνια…

Αυτό λοιπόν είναι ένα παράδειγμα αξιοποίησης του προσωπικού, έναντι της παρούσας κατάστασης, με την εκτέλεση περιοδικών επιθεωρήσεων από την εταιρεία στις εγκαταστάσεις της (πρόσθετο κόστος μεταφορών, αύξηση του χρόνου παραμονής εκτός οπλοστασίου κλπ).

Κάπως έτσι το κόστος των εξοπλισμών θα εκτοξεύεται…

Σμχος (ΤΟΠ) ε.α. Αναστάσιος Αντωνίου
                   40η Σειρά ΣΤΥΑ

21-22 ΙΟΥΛΙΟΥ 1974 – ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ

Η αποστολή των Αφων Noratlas στην Κύπρο

Γράφει, ο Επίτιμος Πρόεδρος του Συλλόγου Αποφοίτων ΣΤΥΑ (Σ.Α.Σ)  Σμηναγος ε.α. Παναγιώτης Καράμπελας

Ιούλιος 1974. Τότε που οι Έλληνες της Κύπρου είχαν χωριστεί σε δυο στρατόπεδα. Η χούντα αιτία με το εγκληματικό της πραξικόπημα κατά του Μακαρίου. Ήταν οι ίδιοι της χούντας που είχαν αποσύρει και τη Μεραρχία από την Κύπρο. Την είχαν απογυμνώσει.

Ο Αττίλας βρήκε  την ευκαιρία, που χρόνια αναζητούσε, να ¨σώσει τους αδελφούς του!!! Επιχείρησε μια εισβολή-παρωδία. Η αεροπορία τους βύθιζε δικά τους πλοία. Ούτε και τότε η Χούντα δεν τόλμησε να προλάβει τα χειρότερα. Μίλαγε για άσκηση των Τούρκων, όπως για χρόνια κάνανε! Οι διαχρονικοί μας  σύμμαχοι με πνεύμα Kissinger παραπληροφορούσαν τους Έλληνες, τους παγίδευαν.

Η Ελλάδα έχοντας τότε ποιοτική υπεροπλία σε θάλασσα και αέρα, δεν έστειλε ούτε ένα υποβρύχιο, ούτε ένα F4 να τους σπείρει τον τρόμο και το φόβο, όταν άτακτα προσπαθούσαν να πατήσουν στεριά στην Κύπρο. Να τους κάνει να τρέχουν ακόμη για να σωθούν. Αλλά και κανένας από τη χούντα δεν τόλμησε, έστω και τις τελευταίες ώρες, για μια προσπάθεια ενίσχυσης της Κύπρου. Την τιμωρούσε και πάλι γιατί ο ¨παππάς¨ είχε σωθεί; Δικαιολογίες άπειρες, μα καθόλου πειστικές. Συσκέψεις επί συσκέψεων χωρίς δυνατότητα αποφάσεων.   

Μια προσπάθεια για μεταφορά κομάντος στην Κύπρο από ιδιωτικό αεροπορικό φορέα βρήκε εμπόδια τυπικά, αλλά ¨ναυάγησε¨ τελικά σε διάδρομο του αεροδρομίου της Σούδας! Ήταν τότε η καλλίτερη περίπτωση ουσιαστικής ενίσχυσης των Κυπρίων! Δεν έγινε όμως!

Και τότε ο Α/ΓΕΑ Αλ. Παπανικολάου  τόλμησε και έσπασε τη σιωπή της ντροπής. Υπολόγισε το ΧΡΕΟΣ. Στις 21-7-1974 διατάσσει όλα τα μεταγωγικά αεροσκάφη NORATLAS να αναχωρήσουν από τις μονάδες στις οποίες είχαν αραιώσει για άμεση παροχή κάθε βοήθειας και να μεταβούν αμέσως στο αεροδρόμιο της Σούδας.

Μέχρι την 23:00 έχουν συγκεντρωθεί εκεί 20 NORATLAS. Κάποια φορτωμένα με κομάντος από την Ελευσίνα. Τα υπόλοιπα φορτώνονται στη Σούδα. Άλλα με κομάντος και άλλα με πυρομαχικά. Οι σκηνές μοναδικές, τόσο από το εκεί προσωπικό εδάφους, όσο και από τα πληρώματα των NORATLAS για να προετοιμαστούν το συντομότερο για απογείωση. Οι χειριστές παίρνουν στο κέντρο επιχειρήσεων σχετικές οδηγίες για την υλοποίηση της επιχείρησης με τον κωδικό ¨ΝΙΚΗ¨ και ανάλογα σχέδια πτήσης. Οι Ιπτάμενοι Μηχανικοί και οι Ναυτίλοι μεριμνούν για ανεφοδιασμό των αεροσκαφών με επαρκή καύσιμα, σωστή φόρτωση των αεροσκαφών με κομάντος ή πυρομαχικά και εκτενή προ πτήσεως επιθεώρηση.

Τα πληρώματα δείχνουν αποφασισμένα να ολοκληρώσουν με επιτυχία αυτή την κρίσιμη και εξαιρετικά δύσκολη αποστολή. Καμία αντίρρηση. Όλοι πιστοί στον όρκο που έχουν δώσει. Οι απογειώσεις αρχίζουν. Ο χρόνος περνάει βασανιστικά. Οι κινητήρες όλων των αεροσκαφών αρχίζουν να λειτουργούν μόλις ολοκληρώνουν τη φόρτωσή τους. Η αγωνία κορυφώνεται αναμένοντας οδηγίες για γραμμή και απογείωση.

Τα περισσότερα έχουν πλέον απογειωθεί, όταν βλέπουμε να καταφτάνει ο υπεύθυνος Ταξίαρχος για την διεξαγωγή της επιχείρησης στα αναμένοντα πέντε τελευταία αεροσκάφη με λειτουργούντες τους κινητήρες για απογείωση και δίνει εντολή να σβήσουν οι κινητήρες. Ενημερώνει ότι τα πέντε NORATLAS που δεν έχουν απογειωθεί ότι δεν θα συμμετέχουν στην αποστολή για επιχειρησιακούς λόγους λόγω βεβαίας έκθεσής τους σε κίνδυνο από την Τουρκική αεροπορία, εξαιτίας της εκτιμωμένης παρέλευσης του χρόνου κάλυψής των από το σκότος της νύκτας, κατά την εκεί άφιξή των.

Ένα από τα αεροσκάφη που καθυστερημένα έφτασε στη Σούδα δεν πρόλαβε να απογειωθεί, αν και το ήθελε το πλήρωμα ήταν το αεροσκάφος με S/N 131.

Η καθυστέρηση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι ήταν ένα αεροσκάφος που προερχόταν από α/φη κατηγορίας ¨Ζ¨ (μακράς αποθήκευσης από 18 μήνες περίπου) και είχε αξιοποιηθεί πριν λίγες ώρες με τεράστια προσπάθεια προσωπικού ειδικοτήτων της Μοίρας και είχε τεθεί σε πτητική κατάσταση με έκτακτες διαδικασίες αποκατάστασης πολλών προβλημάτων και κρίσιμων εργασιών τεσσάρων ωρών. Λόγω έλλειψης αρμοδίου πιστοποίησης της πλοϊμότητας τούτου εκείνες τις ώρες, υπογράφηκε από τον Μηχανικό εδάφους και Ιπτάμενο μηχανικό του πληρώματος ανάγκης που έφτασε αργότερα ασφαλώς στη Σούδα. ΚΑΝΕΝΑΣ, ωστόσο, από όλα τα μέλη του πληρώματος δεν δυστρόπησε ή εξέφρασε αντίρρηση ή δίστασε, με πρώτο τον  κυβερνήτη Ιω. Σταματελόπουλο, να συμμετέχει στην αποστολή.

Τελικά, το παροπλισμένο 131 NORATLAS έφτασε καθυστερημένα στη Σούδα, όπου σύντομα επανεξυπηρέτηθηκε και φορτώθηκε με πυρομαχικά για την αποστολή στην Κύπρο, αναμένοντας μάλιστα και αυτό με λειτουργούντες τους κινητήρες για γραμμή και απογείωση!!!!

Τελικά και άλλα τέσσερα αεροσκάφη NORATLAS, που είχαν προηγηθεί χρονικά στην άφιξή τους, δεν τους επιτράπηκε από τον υπεύθυνο συντονιστή Ταξίαρχο Στεφαδούρο  η απογείωση, για λόγους επιχειρησιακούς. Κάποιοι, δυστυχώς, καλοί συνάδελφοι έτρεξαν συλλήβδην να θεωρήσουν ότι πληρώματα ¨απέφυγαν¨ να φέρουν σε πέρας την αποστολή τους ή να απογειωθούν. Κρίμα. Πολύ προσβλητικό, ντροπή  για συναδέλφους από συναδέλφους. Μάλιστα τέτοιες ώρες!! Στον κατάλληλο χρόνο συζητούνται. Ερευνώνται!

Δυστυχώς και η προχειρότητα ενημέρωσης των ¨αρμοδίων¨ στην Κύπρο για την εκτέλεση αυτής της έκτακτης αποστολής από τους εδώ ¨αρμόδιους¨ στο πεντάγωνο ΔΕΝ εξασφαλίστηκε, με αποτέλεσμα να καταρριφθεί το ΝΙΚΗ 4 από φίλια πυρά και να σκοτωθούν όλοι (μέλη του πληρώματος και κομάντος, εκτός από έναν κομάντος)!!!, καθώς και να βληθούν άλλα δύο αεροσκάφη με τραυματίες και νεκρούς κομάντος, αλλά και αχρήστευση των αεροσκαφών.

Οι κομάντος που τελικά μεταφέρθηκαν εκεί υπό την ηγεσία του γενναίου Διοικητού τους τελικά πολέμησαν σαν λιοντάρια και διέσωσαν το αεροδρόμιο της Λευκωσίας από τον Αττίλα, κάτι το οποίο δεν το αναφέρουν πολλοί εδώ στην Ελλάδα. Και εδώ η σκοπιμότητα ή και η μικροψυχία καλά κρατεί.

Σήμερα πονούμε για τους αξέχαστους συναδέλφους πλήρωμα του ΝΙΚΗ 4. Ένα μνημόσυνο, ακόμη, δικό μας για εκείνους, Β. Παναγόπουλο, Στ. Συμεωνίδη, Γ. Δάβαρη και Ηλ. Άνθιμο. Αλλά και τους κομάντος, που μαζί τους έχασαν τη ζωή τους!!

Δυστυχώς, μετά από πολλά χρόνια κανένας νεότερος Έλληνας δεν ξέρει τίποτα για την εκτέλεση αυτής της παράτολμης επιχείρησης, αν και τα διεθνή μέσα είχαν μιλήσει τότε με πολύ θαυμασμό για την εκτέλεση μιας ¨αποστολής αυτοκτονίας¨ από την Ελληνική Π.Α. Η Πολιτεία τι κάνει για να μάθουν οι νεότεροι. Να διατηρηθεί επίκαιρο αυτό το κατόρθωμα σύγχρονων ηρώων στρατιωτικών, πιστών στον όρκο τους. Οι καιροί, ου μενετοί! Τα μηνύματα καθημερινά, για τις προθέσεις των γειτόνων. Το φρόνημα, το ηθικό, το πάθος, η πίστη στα ιερά και όσια, η αποφασιστικότητα για αγώνα υπεράσπισης της Πατρίδας εμπνέονται πρώτα από τα αρμόδια όργανά της με ανάλογη προβολή, αναγνώριση του σοβαρού της αποστολής των και επιμελημένη μεταχείριση του προσωπικού των ΕΔ, και την εξασφάλιση των αναγκαίων για το έργο τους μέσων. Η αντιμιλιταριστική εμπάθεια αρκετών πολιτικών πικραίνει και υποσκάπτει μνημεία αγωνιστών, πεσόντων σε αγώνες της Πατρίδας. Δεν προσθέτει ψήφους!    

ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ τις ώρες εκείνες. ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ ότι δεν μπόρεσα να βοηθήσω τους αδελφούς Κυπρίους εκείνες τις δύσκολες ώρες! ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ τους άδικα πεσόντες συναδέλφους του ΝΙΚΗ 4.  ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΠΟΥ ΠΑΛΙ ΔΟΚΙΜΑΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΑΛΗΘΙΝΗΣ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ …. ΣΥΜΜΑΧΩΝ! Αλήθεια, μόνον τα οικονομικά συμφέροντα λογίζονται, κύριοι; Η Ηθική των συμμαχιών, δεν λογίζεται; Μήπως δεν υπάρχει;

Σγος ε.α. Παναγιώτης Καράμπελας

Επίτιμος Πρόεδρος Συλλόγου Αποφοίτων ΣΤΥΑ (Σ.Α.Σ)

ΠΗΓΗ

Από τη Στρατιωτική Περίθαλψη στην Ιδιωτική Ασφάλιση;

Του Αντιστράτηγου ε.α. Σάββα Μανουσαρίδη, Οικονομολόγου

Από τη Στρατιωτική Περίθαλψη στην Ιδιωτική Ασφάλιση; Ένα ερώτημα που ζητά απαντήσεις

Η δημοσίευση του Π.Δ. 36 (ΦΕΚ Α 94/12-6-2026) για την υγειονομική περίθαλψη των στελεχών των ΕΔ, με το οποίο κωδικοποιείται το θεσμικό πλαίσιο υγειονομικής περίθαλψης στα στρατιωτικά νοσοκομεία άνοιξε έντονη συζήτηση μεταξύ των στελεχών των ΕΔ, ε.ε. και ε.α. αλλά και των οικογενειών τους.
Αναφορικά με τα διαλαμβανόμενα στα άρθρα 3,15 και 88.
Στο άρθρο 3 παρ. 7 προβλέπεται ότι οι στρατιωτικοί μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις ιδιωτικής ασφάλισης υγείας, ενώ τα Γενικά Επιτελεία (ΓΕ) δύνανται να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις ή προγραμματικές συμφωνίες με ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες, ώστε να εξασφαλίζονται οικονομικότερες επιλογές για τα στελέχη που επιθυμούν να ασφαλιστούν ιδιωτικά.
Το κόστος βεβαίως, βαρύνει αποκλειστικά τους ίδιους τους στρατιωτικούς.
Την ίδια στιγμή η ΠΟΜΕΝΣ προωθεί πρόγραμμα ομαδικής ασφάλισης μέσω συνεργασίας με ιδιωτική ασφαλιστική εταιρεία, το οποίο απευθύνεται στα μέλη της και στις οικογένειές τους.
Από μόνη της η ύπαρξη ιδιωτικής ασφάλισης δεν είναι ούτε κακή ούτε κατακριτέα.
Σε όλες τις σύγχρονες κοινωνίες οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν πρόσθετη ασφαλιστική κάλυψη.
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:
Γιατί ανακύπτει η ανάγκη για ιδιωτική ασφάλιση σε μια κατηγορία προσωπικού που διαθέτει δικό της θεσμοθετημένο στρατιωτικό σύστημα υγείας;
Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο έντονο όταν διαβάσει κανείς το άρθρο 15 του ίδιου Προεδρικού Διατάγματος.
Η συγκεκριμένη διάταξη αφορά τις οικογένειες των ε.ε. αξιωματικών, ανθυπασπιστών, υπαξιωματικών και οπλιτών, των στελεχών πολεμικής διαθεσιμότητας, των εθελοντών, των ανακατατασσόμενων, των εφέδρων που προβλέπει το άρθρο 1, καθώς και του προσωπικού του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής.
Αφορά επίσης τις οικογένειες των στρατιωτικών συνταξιούχων.
Με άλλα λόγια, αφορά τη στρατιωτική οικογένεια της χώρας.
Σε αυτό, λοιπόν, το άρθρο προβλέπεται ότι η υγειονομική περίθαλψη των μελών των οικογενειών των στρατιωτικών και των στρατιωτικών συνταξιούχων «δύναται να παρέχεται» και στα στρατιωτικά νοσοκομεία, εφόσον υπάρχει σχετική προς τούτο ευχέρεια.
Η διατύπωση αυτή προκαλεί έντνο προβληματισμό.
Δεν αναφέρει ότι η περίθαλψη παρέχεται υποχρεωτικά.
Δεν κατοχυρώνει ένα απόλυτο δικαίωμα.
Αναφέρει ότι μπορεί να παρέχεται, εφόσον το επιτρέπουν οι δυνατότητες του συστήματος.
Έτσι δημιουργείται μια εύλογη απορία: Από τη μία πλευρά, το κράτος αναγνωρίζει και διευκολύνει την ανάπτυξη ιδιωτικών ασφαλιστικών επιλογών για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Από την άλλη πλευρά, για τα μέλη των οικογενειών των ίδιων στελεχών δεν κατοχυρώνεται ανεπιφύλακτο δικαίωμα πρόσβασης στα στρατιωτικά νοσοκομεία, αλλά εξαρτάται από την εκάστοτε «ευχέρεια».
Το μήνυμα που εκπέμπεται προς τα στελέχη είναι αντιφατικό.
Αν το στρατιωτικό υγειονομικό σύστημα είναι επαρκές και μπορεί να καλύψει τις ανάγκες των στρατιωτικών οικογενειών, τότε γιατί αναδεικνύεται τόσο έντονα η ιδιωτική ασφάλιση;
Αν, αντίθετα, υπάρχουν πραγματικά προβλήματα επάρκειας, τότε η συζήτηση δεν θα έπρεπε να επικεντρώνεται στην επέκταση των ιδιωτικών λύσεων, αλλά στην ενίσχυση των στρατιωτικών νοσοκομείων με προσωπικό, υποδομές και πόρους.
Οι στρατιωτικοί ε.ε. και ε.α. καταβάλλουν επί δεκαετίες εισφορές υπέρ των στρατιωτικών νοσοκομείων.
Υπηρετούν σε ακριτικές περιοχές, σε πλοία, σε αεροπορικές μοίρες, σε μονάδες αυξημένης επιχειρησιακής ετοιμότητας, συχνά υπό ιδιαίτερα απαιτητικές και επικίνδυνες συνθήκες.
Είναι εύλογο να θεωρούν ότι η υγειονομική κάλυψη των οικογενειών τους αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση της Πολιτείας και όχι προαιρετική παροχή που εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα κλινών ή την ύπαρξη «ευχέρειας».
Η διατύπωση του άρθρου 15 δεν είναι νέα. Σχεδόν ταυτόσημη πρόβλεψη υπήρχε ήδη στο άρθρο 6 του Ν.154/1975 (ΦΕΚ Α΄185), σύμφωνα με το οποίο η περίθαλψη των μελών οικογένειας των στρατιωτικών και των στρατιωτικών συνταξιούχων στα στρατιωτικά νοσοκομεία παρέχεται «εφόσον υφίσταται σχετική προς τούτο ευχέρεια».
Βεβαίως, η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεσπίστηκε σε μια εντελώς διαφορετική ιστορική περίοδο, αμέσως μετά τα γεγονότα της Κύπρου και σε συνθήκες αυξημένων επιχειρησιακών απαιτήσεων για τις ΕΔ.
Ωστόσο το κρίσιμο ερώτημα σήμερα δεν είναι γιατί θεσπίστηκε το 1975, αλλά αν οι ίδιες συνθήκες εξακολουθούν να δικαιολογούν τη διατήρησή της το 2026, ιδιαίτερα όταν το ίδιο νομοθετικό πλαίσιο διευρύνει τη διάθεση πόρων των στρατιωτικών νοσοκομείων προς άλλες κατηγορίες δικαιούχων και προς το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Πριν από πενήντα χρόνια, οι δικαιούχοι περίθαλψης στα στρατιωτικά νοσοκομεία ήταν σαφώς λιγότεροι και το σύστημα εξυπηρετούσε κατά κύριο λόγο τη στρατιωτική κοινότητα.
Από την άλλη πλευρά, στο ίδιο ακριβώς Προεδρικό Διάταγμα, σε σειρά άλλων κατηγοριών δικαιούχων που δεν ανήκουν στον πυρήνα του στρατιωτικού προσωπικού, αναφέρεται ρητώς ότι «παρέχεται δικαίωμα υγειονομικής περίθαλψης» στα στρατιωτικά νοσοκομεία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί, λειτουργοί του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, εν ενεργεία και πρώην βουλευτές, στελέχη και συνταξιούχοι της ΕΥΠ, υπάλληλοι του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Εξωτερικών, πολιτικοί υπάλληλοι του Πυροσβεστικού Σώματος, υπάλληλοι της Πολιτικής Προστασίας, μόνιμοι κάτοικοι νησιωτικών περιοχών, ανασφάλιστοι πολίτες και άλλες ειδικές κατηγορίες δικαιούχων.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η Πολιτεία μπορεί να παρέχει πρόσβαση στα στρατιωτικά νοσοκομεία και σε άλλες κατηγορίες πολιτών, εφόσον υφίσταται σχετική προς τούτο ευχέρεια.
Το ερώτημα όμως παραμένει: Γιατί οι οικογένειες των στρατιωτικών αντιμετωπίζονται με μία πιο αδύναμη και επιφυλακτική διατύπωση από αυτή που συναντά κανείς σε πολλές άλλες διατάξεις του ίδιου Κώδικα;
Γιατί για τα μέλη οικογενειών των ε.ε. και ε.α. στρατιωτικών, δεν κατοχυρώνεται αντίστοιχο δικαίωμα, αλλά προβλέπεται ότι η περίθαλψη «δύναται να παρέχεται», εφόσον υπάρχει σχετική ευχέρεια.
Πώς είναι δυνατόν σε τρίτους δικαιούχους, οι οποίοι δεν έχουν οργανική σχέση με τις Ένοπλες Δυνάμεις, να αναγνωρίζεται ευθέως δικαίωμα πρόσβασης στα στρατιωτικά νοσοκομεία, ενώ για τις οικογένειες εκείνων που υπηρετούν ή υπηρέτησαν επί δεκαετίες στις Ένοπλες Δυνάμεις η πρόσβαση να τελεί υπό την προϋπόθεση ύπαρξης «ευχέρειας»;
Ποια είναι η λογική αυτής της διαφοροποίησης;
Ποιο δημόσιο συμφέρον εξυπηρετεί;
Και κυρίως, ποιο μήνυμα στέλνει στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, όταν οι οικογένειές τους φαίνεται να απολαμβάνουν ασθενέστερη θεσμική κατοχύρωση από άλλες κατηγορίες δικαιούχων;
Όσο αυξάνονται οι δικαιούχοι χωρίς αντίστοιχη αύξηση των διαθέσιμων πόρων, των υποδομών και του προσωπικού, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος η «ευχέρεια» να μετατραπεί σε πραγματικό περιορισμό για τις οικογένειες των στρατιωτικών.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και το άρθρο 88 του Π.Δ. 36/2026, με το οποίο επανέρχονται ουσιαστικά οι αρχικές προβλέψεις της ΚΥΑ Υ4α/137327/09.11.2010 (ΦΕΚ Β΄ 1757), οι οποίες είχαν τροποποιηθεί μεταγενέστερα με τις ΚΥΑ Υ4α/οικ.18421/14.02.2011 (ΦΕΚ Β΄ 257) και Φ.700/54/83604/Σ.466/31.08.2011 (ΦΕΚ Β΄ 1948).
Επίσης, με τη νέα ρύθμιση αυξάνεται εκ νέου ο αριθμός των κλινών που διατίθενται από τα στρατιωτικά νοσοκομεία για την εξυπηρέτηση περιστατικών του Εθνικού Συστήματος Υγείας, σε σχέση με το καθεστώς που ίσχυε μέχρι σήμερα.
Παράλληλα, επανέρχεται το διευρυμένο ωράριο διακομιδών ασθενών μέσω ΕΚΑΒ προς τα στρατιωτικά νοσοκομεία από 07:00 έως 20:00, όπως προέβλεπε η αρχική ΚΥΑ του 2010, αντί του περιορισμένου ωραρίου 07:00 έως 14:30 που είχε καθοριστεί με τις τροποποιήσεις του 2011.
Το γεγονός αυτό γεννά εύλογα ερωτήματα.
Ενώ το ίδιο Προεδρικό Διάταγμα προβλέπει ότι η περίθαλψη των μελών οικογενειών των στρατιωτικών και των στρατιωτικών συνταξιούχων στα στρατιωτικά νοσοκομεία παρέχεται μόνο «εφόσον υφίσταται σχετική προς τούτο ευχέρεια», ταυτόχρονα διευρύνονται οι δυνατότητες διάθεσης κλινών και υποδομών προς το Ε.Σ.Υ., χωρίς να προκύπτει ότι έχει προηγηθεί αξιολόγηση της επάρκειας των στρατιωτικών νοσοκομείων σε ιατρικό, νοσηλευτικό και λοιπό προσωπικό.
Με δεδομένες τις γνωστές ελλείψεις που αντιμετωπίζουν σήμερα πολλά στρατιωτικά νοσοκομεία, είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς, αν οι νέες αυτές υποχρεώσεις μπορούν να υποστηριχθούν χωρίς να επηρεαστεί η εξυπηρέτηση των ίδιων των στελεχών των ΕΔ και των οικογενειών τους.
Η ιδιωτική ασφάλιση μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά.
Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει τον θεσμικό ρόλο του στρατιωτικού υγειονομικού συστήματος.
Υπάρχει όμως και μία ακόμη παράμετρος που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Εν ενεργεία και οι εν αποστρατεία στρατιωτικοί καταβάλλουν κάθε μήνα εισφορά υπέρ του ΝΙΜΤΣ, η οποία παρακρατείται από τις αποδοχές και τις συντάξεις τους.
Πρόκειται για μία υποχρεωτική και διαχρονική οικονομική συμβολή των ίδιων των στρατιωτικών στη στήριξη του στρατιωτικού υγειονομικού συστήματος.
Αντίθετα πολλές από τις λοιπές κατηγορίες δικαιούχων που περιλαμβάνονται στον ίδιο Κώδικα, αποκτούν πρόσβαση στα στρατιωτικά νοσοκομεία χωρίς να έχουν αντίστοιχη υποχρέωση καταβολής εισφοράς υπέρ του ΝΙΜΤΣ ή άλλου ΣΝ.
Οι ρυθμίσεις του εν λόγω κώδικα προκαλούν προβληματισμό και ανησυχία αν ληφθεί υπόψη η πραγματική κατάσταση που επικρατεί σήμερα στα στρατιωτικά νοσοκομεία.
Τα τελευταία χρόνια η Πολιτεία διευρύνει συνεχώς τον αριθμό των δικαιούχων περίθαλψης, προσθέτοντας νέες κατηγορίες πολιτών και κρατικών λειτουργών.
Την ίδια στιγμή όμως οι δυνατότητες των στρατιωτικών νοσοκομείων δεν αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό.
Οι ελλείψεις σε ιατρικό, νοσηλευτικό, διοικητικό και τεχνικό προσωπικό είναι γνωστές.
Οι αναμονές για εξωτερικά ιατρεία, διαγνωστικές εξετάσεις και χειρουργικές πράξεις σε αρκετές περιπτώσεις είναι μεγάλες.
Κρίσιμες ειδικότητες αντιμετωπίζουν προβλήματα στελέχωσης, ενώ το προσωπικό συχνά εργάζεται στα όρια των δυνατοτήτων του.
Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο νομικό.
Είναι βαθιά πρακτικό.
Πώς είναι δυνατόν να αυξάνονται συνεχώς οι δικαιούχοι όταν οι ίδιοι οι στρατιωτικοί και οι οικογένειές τους αντιμετωπίζουν ήδη δυσκολίες πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας;
Και πώς είναι δυνατόν μέσα σε αυτό το περιβάλλον οι οικογένειες των στρατιωτικών να ενημερώνονται ότι η περίθαλψή τους «δύναται να παρέχεται εφόσον υφίσταται σχετική προς τούτο ευχέρεια»;
Όταν μιλάμε για την οικογένεια του στρατιωτικού, ουσιαστικά μιλάμε για την ίδια την υπόστασή του. Διότι, πίσω από κάθε στρατιωτικό υπάρχει μια σύζυγος, ένας σύζυγος, παιδιά και γονείς που μοιράστηκαν τις συνέπειες της στρατιωτικής ζωής.
Γιατί οι σύζυγοι και τα παιδιά των στρατιωτικών δεν υπήρξαν ποτέ απλοί παρατηρητές της στρατιωτικής ζωής.
Βίωσαν τις συνεχείς μεταθέσεις, την αβεβαιότητα, τις ανατροπές στον οικογενειακό προγραμματισμό, τις πολύμηνες απουσίες και την αγωνία που συνοδεύει κάθε άσκηση, κάθε αποστολή και κάθε περίοδο κρίσης.
Πόσα παιδιά στρατιωτικών αναγκάστηκαν να αλλάξουν σχολείο δύο, τρεις, τέσσερις ή και περισσότερες φορές μέχρι να ολοκληρώσουν τη σχολική τους ζωή;
Πόσα άφησαν πίσω φίλους, συμμαθητές και ολόκληρο το κοινωνικό τους περιβάλλον επειδή η πατρίδα χρειαζόταν τον πατέρα ή τη μητέρα τους σε άλλη πόλη, σε άλλο νησί ή σε άλλη μονάδα;
Πόσες σύζυγοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν επαγγελματικές προοπτικές και να ξεκινήσουν από την αρχή σε έναν νέο τόπο;
Πόσες οικογένειες έζησαν για χρόνια στον Έβρο, στα ακριτικά νησιά και στις παραμεθόριες περιοχές της χώρας, μακριά από συγγενείς, φίλους και υποστηρικτικά δίκτυα;
Η στρατιωτική ζωή δεν αφορά μόνο αυτόν που φορά τη στολή.
Τη ζει καθημερινά ολόκληρη η οικογένεια.   
Δηλαδή οι οικογένειες των ανθρώπων που επί δεκαετίες μετακινούνταν από φρουρά σε φρουρά, από νησί σε νησί και από μετάθεση σε μετάθεση.
Οι οικογένειες που στήριξαν την αποστολή των ΕΔ χωρίς ποτέ να ερωτηθούν αν συμφωνούν με τις θυσίες που τους επιβλήθηκαν.
Οι οικογένειες των ανθρώπων που πληρώνουν κάθε μήνα εισφορά υπέρ του ΝΙΜΤΣ.
Οι οικογένειες των ανθρώπων που υπηρέτησαν την πατρίδα σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.
Και η προσφορά αυτή δεν σταματά την ημέρα της αποστρατείας, ούτε διαγράφεται με την παράδοση μιας ταυτότητας.
Όλοι αυτοί πληροφορούνται σήμερα ότι η πρόσβασή τους στα στρατιωτικά νοσοκομεία εξαρτάται από το αν υπάρχει «σχετική ευχέρεια».
Μία λέξη που προκαλεί προβληματισμό.
Η ουσία του ζητήματος βρίσκεται τελικά σε μία μόνο λέξη.
«Ευχέρεια».
Όχι δικαίωμα.
Όχι υποχρέωση της Πολιτείας.
Όχι θεσμική μέριμνα.
Αλλά «ευχέρεια».
Η Πολιτεία οφείλει να αναρωτηθεί αν αυτό είναι πράγματι το μήνυμα που θέλει να στείλει στη στρατιωτική οικογένεια.
Γιατί τότε δεν τίθεται μόνο θέμα υγειονομικής πολιτικής.
Τίθεται θέμα δικαιοσύνης και αξιοπρέπειας.
Και τελικά τίθεται θέμα σεβασμού απέναντι σε ανθρώπους που υπηρέτησαν την πατρίδα χωρίς ποτέ να φορέσουν στολή, αλλά έζησαν τη στρατιωτική ζωή στο πετσί τους!
Το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι αν μια ασφαλιστική εταιρεία προσφέρει ένα ελκυστικό πρόγραμμα ούτε αν μια συνδικαλιστική ομοσπονδία εξασφαλίζει προνομιακούς όρους για τα μέλη της.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι αν η Πολιτεία εγγυάται, χωρίς αστερίσκους και προϋποθέσεις, ότι οι οικογένειες των στρατιωτικών θα έχουν ουσιαστική και ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας που οι ίδιοι οι στρατιωτικοί επί δεκαετίες χρηματοδοτούν και στηρίζουν.
Διότι όταν η συζήτηση για την υγεία μετατοπίζεται από το «δικαίωμα» στην «ευχέρεια» και από τη δημόσια μέριμνα στην ιδιωτική ασφάλιση, τότε δεν μιλάμε απλώς για μια διοικητική αλλαγή.
Μιλάμε για μια βαθύτερη αλλαγή φιλοσοφίας, η οποία αξίζει να συζητηθεί ανοιχτά από την Πολιτεία, τα Γενικά Επιτελεία, τις ενώσεις στρατιωτικών και, κυρίως, από τα ίδια τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.

*Μεταφορά αποσπασμάτων από το FB του συντάκτη

 

Υπερεμπιστοσύνη και Ατυχήματα

Του Ταξχου (Ι) ε.α. Αθανάσιου Μπινιάρη, MSc  Μέλος του Δ.Σ. της Α.ΑΚ.Ε.

Ορισμένοι από εμάς φαίνεται να έχουμε υπερβολική πίστη στις ικανότητές μας. Γιατί αντιστεκόμαστε στην ιδέα ότι ίσως να μην είμαστε καλοί σε κάποιον τομέα; Φανταστείτε ότι τσακώνεστε με μια αρκούδα grizzly, χωρίς να είστε οπλισμένος. Ποιος πιστεύετε ότι θα κερδίσει; Σημειώνεται ότι η αρκούδα αυτή είναι παμφάγο ζώο και αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους θηρευτές στον κόσμο. Τι θα λέγατε για μια ευθεία μάχη με έναν κροκόδειλο ή με μια βασιλική κόμπρα;
Αυτές οι ερωτήσεις τέθηκαν σε 1.800 άτομα στις ΗΠΑ, την Άνοιξη του 2021, κατόπιν μιας έρευνας - δημοσκόπησης που διεξήχθη από τη φημισμένη βρετανική εταιρεία “YouGov”, η οποία εταιρεία βασίζεται στην ανάλυση δεδομένων, μέσω διαδικτύου. Το 6% των ερωτηθέντων υπολόγισε ότι θα μπορούσε να νικήσει την αρκούδα grizzly και τον κροκόδειλο, ενώ το 23% των ατόμων δήλωσε ότι θα κέρδιζε τη βασιλική κόμπρα. Ίσως κάποιοι από τους ερωτηθέντες να ήταν τύπου «Ταρζάν» και να είχαν εξαιρετικές πολεμικές ικανότητες. Πάντως, το πιθανότερο είναι να επιδεικνύονταν ή να είχαν καταγέλαστη υπερεμπιστοσύνη. Αυτή η επίμαχη λέξη αναφέρεται ευρέως και ως υπερβολική αυτοπεποίθηση.
Τι θα λέγατε, λοιπόν, να προσγειώσετε ένα αεροπλάνο σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, χωρίς να το συντρίψετε και χωρίς να σκοτωθούν οι επιβαίνοντες; Θα μπορούσατε να το πράξετε αυτό, δεδομένου ότι δεν είστε πιλότοι; Η Kayla Jordan, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Waikato της Νέας Ζηλανδίας, έκανε την ερώτηση αυτή κατά τη διάρκεια μιας έρευνας, που διεξήχθη τον Απρίλιο του 2022. Πάλι, όμως, τα επίπεδα υπερεμπιστοσύνης ήταν εντυπωσιακά. Οι μισοί από τους ερωτηθέντες σκέφτηκαν ότι είχαν δύο στις δέκα πιθανότητες να προσγειώσουν το αεροπλάνο με ασφάλεια. Όταν δε στους ερωτηθέντες προβλήθηκε ένα τρίλεπτο βίντεο με έναν εκπαιδευμένο πιλότο να προσγειώνει το αεροπλάνο, έγιναν ακόμη πιο σίγουροι, δηλώνοντας ότι είχαν τρεις στις δέκα πιθανότητες να το προσγειώσουν επιτυχώς. Το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων προχώρησε ακόμη περισσότερο, λέγοντας ότι έχει fifty - fifty πιθανότητες να προσγειώσει το αεροπλάνο, χωρίς να σκοτωθούν οι επιβαίνοντες.
 Έτσι, κάποιοι απάντησαν «ΝΑΙ» σε ένα σενάριο, όπου ξαφνικά αναγκάστηκαν να πάρουν τα χειριστήρια του αεροπλάνου, χωρίς καμιά βοήθεια, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζουν ότι η προσγείωση ενός αεροπλάνου είναι μια εργασία υψηλής εξειδίκευσης, που απαιτεί μεγάλη τεχνογνωσία. Ένας ικανός αριθμός ατόμων, χωρίς εμπειρία ή δεξιότητες, πιστεύει ότι δύναται να φέρει το αεροπλάνο με ασφάλεια στο έδαφος, ενώ η κοινή λογική υποστηρίζει το αντίθετο. Οι απόψεις αυτές εκφράστηκαν, παρά το γεγονός ότι το τρίλεπτο βίντεο τραβήχτηκε από το πίσω μέρος του πιλοτηρίου και δεν ακουγόταν ήχος, ενώ οι θεατές δεν μπορούσαν να δουν, από την πλευρά που βρίσκονταν, τι έκαναν τα χέρια του εκπαιδευμένου πιλότου.
Όμως, η υπερβολική αυτοπεποίθηση δεν εμφανίζεται μόνο σε καταστάσεις κινδύνου. Μια άλλη δημοσκόπηση της εταιρείας “YouGov”, ρώτησε 1.500 άτομα εάν θα μπορούσαν να κερδίσουν έναν πόντο σε ένα αγώνα τένις εναντίον της Serena Williams, της νούμερο 1 τενίστριας στην παγκόσμια κατάταξη επί 7 συναπτά χρόνια στο παρελθόν, εφόσον έπαιζαν μαζί της. Το 12% των ερωτηθέντων ανδρών θεώρησε ότι θα μπορούσε, ενώ στο σύνολο των ερωτηθέντων ανδρών και γυναικών απάντησε καταφατικά το 7%.
Η οδήγηση οχημάτων είναι ένας άλλος τομέας, όπου έχουμε μια υπερβολική αίσθηση των ικανοτήτων μας. Σε ερωτηματολόγια που έθεσε το Υπουργείο Μεταφορών της Σουηδίας σε οδηγούς οχημάτων στη Σκανδιναβία, το 2019, διαπιστώθηκε ότι οι 93 στους 100 οδηγούς πίστευαν ότι ήταν οδηγοί άνω του μέσου όρου. Ωστόσο, αυτό είναι απίθανο να συμβεί στατιστικά, διότι, εάν όλος ο πληθυσμός της Γης αποτελούταν από εξαιρετικούς οδηγούς, σπανίως θα καταγράφονταν τροχαία ατυχήματα. Αυτή η γνωστική προκατάληψη ενίοτε καλείται φαινόμενο Lake Wobegon, το οποίο πήρε την ονομασία του από την ομώνυμη πόλη, προϊόν φαντασίας, που δημιούργησε ο συγγραφέας Garrison Keillor στην πολιτεία της Μινεσότα (ΗΠΑ). Στην πόλη αυτή όλα τα παιδιά είναι άνω του μέσου όρου σε νοημοσύνη. Το συγκεκριμένο φαινόμενο συνιστά επί της ουσίας μια τάση για πολλούς ανθρώπους να πιστεύουν ότι είναι πάνω από τον μέσο όρο σε κρίση, αντίληψη, επαγγελματισμό, κλπ. Ένας πιο τεχνικός όρος για την τάση αυτή που έχουν πολλοί άνθρωποι είναι η απατηλή ανωτερότητα, η οποία μπορεί να τους οδηγήσει σε παράτολμες πράξεις, επιφέροντας ανείπωτες συμφορές. Δεν πρέπει να υποτιμάμε τις δυσκολίες! Κανείς δεν είναι ακατανίκητος!
 Από πού πηγάζει, λοιπόν, αυτή η υπερβολική αυτοπεποίθηση; Ένας προφανής παράγοντας είναι ο τύπος της προσωπικότητας. Στον χώρο της αεροπορικής κοινότητας, όλοι οι πιλότοι, αλλά και τα μέλη ιπτάμενου πληρώματος (μηχανικοί, αεροναυτίλοι, επόπτες φόρτωσης, κλπ), έχουν επίπεδα εμπιστοσύνης προς τον εαυτό τους, τα οποία καθορίζονται από την εμπειρία και την εκπαίδευσή τους, αλλά φυσικά και από τον τύπο της προσωπικότητάς τους. Σε ορισμένους, η εμπιστοσύνη, εξαιτίας της ιδιάζουσας σχέσης «εμπειρίας - εκπαίδευσης - προσωπικότητας», ανέρχεται σε υπερβολικό βαθμό και φθάνει τα επίπεδα της υπερεμπιστοσύνης. Η λέξη «υπερεμπιστοσύνη» αναφέρεται σε κάποιον - εν προκειμένω σε πιλότο ή σε μέλος ιπτάμενου πληρώματος - που δεν είναι ικανός να αξιολογήσει την πραγματικότητα, αλλά την αντιμετωπίζει με πνεύμα υπερβολικής αισιοδοξίας παρά τις αντίθετες ενδείξεις. Μια από τις ιδιόρρυθμες φάσεις της υπερεμπιστοσύνης είναι η μετ’ επιμονής αντίστασή μας στις μεταβολές. Ο άνθρωπος που έχει υπερβολική αυτοπεποίθηση διάκειται αρνητικά έναντι εκείνων που προσπαθούν να μεταβάλλουν τη στάση του, μολονότι ενδιαφέρονται για τη δική του ασφάλεια.
Όλοι μας πρέπει να σχεδιάζουμε το καλύτερο, αλλά να αναμένουμε ότι ίσως επέλθει και το χειρότερο. Δεν είναι απαραίτητο να υποστούμε κάτι για να γνωρίσουμε ότι είναι επικίνδυνο. Οι διαπιστώσεις και οι εμπειρίες γίνονται τρόποι μάθησης. Δεν χρειάζεται να χάσουμε τη ζωή μας για να μάθουμε τον καλύτερο τρόπο ζωής. Ωστόσο, υπάρχει και άλλος τύπος ανθρώπου, εκείνος ο οποίος γίνεται στατιστική του ατυχήματος. Ο τύπος αυτός δεν δύναται να μάθει από τους άλλους ή να συνταυτιστεί με άλλους, καθότι πάντοτε πιστεύει ότι «είμαι άτρωτος, τίποτα δεν είναι δυνατόν να με βλάψει».
Όμως, δεν έχει να κάνει μόνο με το ποιοι είμαστε, αλλά και με το τι κάνουμε. Εάν ανατρέξετε στα αποτελέσματα της μελέτης, όπου οι άνθρωποι παρακολούθησαν το τρίλεπτο βίντεο που τραβήχτηκε από το πίσω μέρος του πιλοτηρίου και δεν ακουγόταν ήχος, θα αντιληφθείτε ότι η συγκεκριμένη εμπειρία αύξησε την αυτοπεποίθησή τους. Οι συγγραφείς της μελέτης πιστεύουν ότι ο λόγος, που το βίντεο είχε τέτοιο αντίκτυπο σε εκείνους που το παρακολούθησαν, ήταν ότι λειτούργησε ως εφαλτήριο για να φανταστούν τον εαυτό τους σε αυτόν τον ρόλο, ήτοι να προσγειώσουν το αεροπλάνο με ασφάλεια. Το προφανές πρόβλημα, κατόπιν της ανεδαφικής αυτοπεποίθησης των συγκεκριμένων θεατών, είναι ότι μπορεί να δημιουργηθούν μεγάλοι μπελάδες. «Εάν πιστεύετε ότι μπορείτε να προσγειώσετε ένα αεροπλάνο όταν δεν μπορείτε, τότε οι υπόλοιποι επιβάτες θα σας είναι ευγνώμονες εάν επιτρέψετε σε κάποιον με περισσότερη εμπειρία να το πράξει».

Εν κατακλείδι, η ειλικρινής αξιολόγηση των ικανοτήτων μας συνιστά ζωτικό ζήτημα. Έτσι, εάν βρεθείτε αντιμέτωποι με μια αρκούδα grizzly, είναι μάλλον καλύτερα να αποφύγετε να τσακωθείτε, αλλά και εάν η Serena Williams σας προσκαλέσει σε έναν αγώνα τένις, ίσως είναι καλύτερα να της πείτε ένα ευγενικό «όχι». Οι φιλάρεσκες σκέψεις περί της ιδιότητας του άτρωτου ατόμου, αφενός ενισχύουν το εγώ και την ψυχή, αφετέρου, όμως, εκθέτουν το σώμα σε ποικίλους κινδύνους, και ειδικά στον δικό μας χώρο, τον αεροπορικό, κατά παράβαση των κανόνων του θεσμού της Ασφάλειας Πτήσεων και Εδάφους (ΑΠΕ).

Η ΥΠΕΡΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΥΛΟΣ ΕΧΘΡΟΣ! ΦΟΝΕΥΕΙ!

Βιβλιογραφία - Πηγές

1.    Σμήναρχος (Ι) Μ. Τσίγκρης (1973). Η υπερεμπιστοσύνη και πως δημιουργείται. Περιοδικό «Η ΠΤΗΣΗ» (τεύχος 81), ΓΕΑ/ΔΑΠΕ.
2.    Claudia Hammond (2022). The dangers of being over-confident. https://www.bbc.com/future/article/20220901-the-dangers-of-being-over-confident.

ΣΤΥΑ:  Ιστορία τιμής, προσφοράς και διαχρονικής παρουσίας

Tου Σμχου ε.α. Αριστοτέλη Γκρίτζαλη της  24ης Σειράς ΣΤΥΑ, εκπρόσωπος του Σ.Α.Σ στο Ν. Αρκαδίας 

    Υπάρχουν θεσμοί που δεν αποτελούν απλώς μέρος της ιστορίας ενός τόπου, αλλά ταυτίζονται με αυτήν. Θεσμοί που σφυρηλατούν χαρακτήρες, δημιουργούν παραδόσεις, υπηρετούν αξίες και αφήνουν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην εθνική πορεία.
   Η Σχολή Τεχνικών Υπαξιωματικών Αεροπορίας (ΣΤΥΑ) αποτελεί αναμφίβολα έναν τέτοιο θεσμό.
   Για εβδομήντα σχεδόν χρόνια, η ΣΤΥΑ στάθηκε ακλόνητος πυλώνας της ΠΑ, προσφέροντας στην Πατρίδα χιλιάδες άριστα καταρτισμένους τεχνικούς υπαξιωματικούς, οι οποίοι με αυταπάρνηση, επαγγελματισμό και υψηλό αίσθημα ευθύνης υπηρέτησαν και εξακολουθούν να υπηρετούν την εθνική άμυνα και ασφάλεια.
   Από τις πίστες των αεροδρομίων μέχρι τα πλέον σύγχρονα συστήματα αεράμυνας και ραντάρ, από τα υπόστεγα συντήρησης έως τις πολεμικές Μοίρες, από τα επιτελεία και τις διευθύνσεις μέχρι κάθε θέση ευθύνης που απαιτούσε γνώση, ετοιμότητα και αποφασιστικότητα, οι απόφοιτοι της ΣΤΥΑ υπήρξαν πάντοτε στην πρώτη γραμμή. Εκεί όπου η επιχειρησιακή ετοιμότητα δεν αποτελεί σύνθημα αλλά καθημερινή υποχρέωση. Εκεί όπου η ασφάλεια των πτήσεων, η διαθεσιμότητα των αεροσκαφών και η επιτυχία της αποστολής εξαρτώνται από την τεχνογνωσία, την εμπειρία και την αφοσίωση των ανθρώπων.
   Η ιστορία της ΠΑ είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της ΣΤΥΑ. Οι τεχνικοί υπαξιωματικοί υπήρξαν διαχρονικά οι αφανείς, αλλά πολύτιμοι συντελεστές κάθε επιτυχίας. Με υψηλή κατάρτιση, επαγγελματική συνέπεια και αδιάκοπη προσφορά, στήριξαν τα φτερά της Ελλάδας σε δύσκολες περιόδους, σε κρίσιμες εθνικές στιγμές, σε καθημερινές απαιτήσεις, αλλά και σε έκτακτες επιχειρησιακές προκλήσεις.
   Μια ιστορία όμως εξήντα οκτώ ετών δεν μπορεί να διαγραφεί, ούτε να αλλοιωθεί από πρόσκαιρες αποφάσεις ή αχρείαστες αλλαγές που αγνοούν την προσφορά, την παράδοση και το έργο που έχει επιτελεστεί. Η ΣΤΥΑ δεν είναι απλώς μια σχολή. Είναι μια ζωντανή παρακαταθήκη γνώσης, ήθους, αδελφοσύνης και προσφοράς. Είναι ένα κομμάτι της ιστορίας της ΠΑ και της ίδιας της Ελλάδας.
   Το σπουδαιότερο όμως κεφάλαιο της ΣΤΥΑ είναι οι άνθρωποί της. Χιλιάδες απόστρατοι και εν ενεργεία απόφοιτοι που είχαν την τιμή να φορέσουν τη στολή της, να υπηρετήσουν κάτω από τις ίδιες αξίες και να αποτελέσουν κρίκους μιας αδιάσπαστης αλυσίδας προσφοράς προς την Πατρίδα.
   Σήμερα, οι απόφοιτοι της ΣΤΥΑ παραμένουμε παρόντες. Με την ίδια αγάπη που μας ενέπνευσε στα χρόνια της υπηρεσίας μας, συνεχίζουμε από διαφορετικά μετερίζια να στηρίζουμε το έργο, την ιστορία και τις αξίες της Σχολής μας.
   Με τη διάλυση της ΣΤΥΑ και τη δημιουργία της νέας σχολής ΣΜΥΑ, διεγράφη και ένα μεγάλο μέρος της ιστορίας της ΠΑ. Καθώς όλοι γνωρίζουμε την ιδιαίτερη αξία, για κάθε αξιωματικό και υπαξιωματικό των ΕΔ, των εμβλημάτων, των συμβόλων, των ονομάτων των σχολών και της ιστορίας του Κλάδου. Είναι ανάγκη, παράλληλα με τη διόρθωση των αστοχιών, να αποκατασταθεί στη συνείδηση όλων των ε.ε. και ε.α. αποφοίτων η ιστορική συνέχεια της Σχολής μας και η πραγματική αναβάθμισή της. Δεν είναι «ορφανά» οι απόφοιτοι της ΣΜΥΑ, είναι συνέχειά μας.
Αλλά και ο οδοστρωτήρας που ακολούθησε με την ψήφιση των νόμων της ατζέντας 2030 του ΥΠΕΘΑ, την έκπτωση των κατακτημένων, σύγχρονων δικαιωμάτων και επαγγελματικών υποχρεώσεων των αποφοίτων της ΣΤΥΑ και γενικότερα των Αποφοίτων ΑΣΣΥ, διαλύονται   ουσιαστικά οι σχολές των Υπαξιωματικών και το μέλλον των Αποφοίτων ΑΣΣΥ στις ΕΔ.
Σημαντικό ρόλο στην αντίδραση απέναντι στην «Ατζέντα 2030» διαδραμάτισε ο Σ.Α.Σ.  Η αντίδραση δεν περιορίζεται σε συντεχνιακά αιτήματα, αλλά εκφράζει ανησυχίες για την υποβάθμιση της αμυντικής ικανότητας, το ηθικό και τη συνοχή των ΕΔ. Γι’ αυτό και ο αγώνας μας θα συνεχισθεί. 
  Μέσα από την εφημερίδα μας «Τα Νέα του Σ.Α.Σ», διατηρούμε ζωντανή την παράδοση και τους αγώνες μας. Ενισχύουμε τους δεσμούς μεταξύ των συναδέλφων και συμβάλλουμε στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της συλλογικής μας ταυτότητας.
   Η παρουσία του Συλλόγου Αποφοίτων ΣΤΥΑ (Σ.Α.Σ) παραμένει ενεργή, ουσιαστική και μάχιμη. Με τον Πρόεδρό της, τα μέλη του Δ.Σ. και τους Εκπροσώπους της σε κάθε Περιφέρεια της χώρας, δίνει το δυναμικό «παρών» για να εκπροσωπείται επάξια η μεγάλη οικογένεια των αποφοίτων της ΣΤΥΑ και οι συνεχιστές της.
   Πολλά μπορούν να γίνουν με καλή διάθεση και ανιδιοτελή προσφορά για τον συνάδελφό μας.
   Εμείς είμαστε οι συνεχιστές αυτής της σπουδαίας διαδρομής. Έχουμε χρέος να διαφυλάξουμε την κληρονομιά που παραλάβαμε, να προβάλλουμε το έργο και την προσφορά της ΣΤΥΑ και να μεταδώσουμε στις επόμενες γενιές τις αξίες που τη χαρακτήρισαν: την αριστεία, την υπευθυνότητα, τη συναδελφικότητα, την αξιοπρέπεια και την ανιδιοτελή προσφορά προς την Πατρίδα.
   Οι απόφοιτοι της ΣΤΥΑ δεν αποτελούν μόνο ένα λαμπρό κεφάλαιο του παρελθόντος. Αποτελούν μια ζωντανή πραγματικότητα που εξακολουθεί να μάχεται, να εμπνέει, να ενώνει και να καθοδηγεί. Όσο υπάρχουν οι άνθρωποι της, όσο παραμένουν ζωντανές οι αξίες της και όσο η ιστορία της μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, η ΣΤΥΑ θα συνεχίζει να κατέχει τη θέση που δικαιωματικά της ανήκει: ψηλά, εκεί όπου πετούν τα φτερά της ΠΑ και οι ιδέες της προσφοράς, της τιμής και του καθήκοντος.
   Γιατί η ΣΤΥΑ δεν είναι μόνο μια Σχολή
*   Είναι ιστορία
*   Είναι προσφορά
*   Είναι οικογένεια
*   Είναι παρακαταθήκη
*   Είναι κομμάτι της ψυχής της ΠΑ και της Ελλάδας και αυτό δεν αλλάζει.
   Τέλος αισθάνομαι την υποχρέωση, ως απόφοιτος αυτής της ιστορικής σχολής, να αποτίσω φόρο τιμής, με σεβασμό και ευγνωμοσύνη, σε όλα τα στελέχη της ΣΤΥΑ που δεν είναι πλέον κοντά μας, αλλά και να ευχηθώ τα καλύτερα σε όλους αυτούς τους ε.ε. συναδέλφους που υπηρετούν σήμερα στην ΠΑ.