Γράφει ο Επγός (ΤΜΑ) Ελευθέριος Μαρκάκης της 44ης Σειράς ΣΤΥΑ

Ως απόφοιτος της Σχολής Τεχνικών Υπαξιωματικών Αεροπορίας (ΣΤΥΑ), ευρισκόμενος λίγα χρόνια πριν την ολοκλήρωση μιας πορείας 33 και πλέον ετών στην Πολεμική Αεροπορία, αισθάνομαι την ηθική υποχρέωση να καταθέσω την ταπεινή μου άποψη στον δημόσιο διάλογο. Αφορμή αποτελεί το νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΑ για τη «νέα εποχή» των Ενόπλων Δυνάμεων και ειδικότερα η πρόβλεψη για τον αποκλεισμό της εξέλιξης των αποφοίτων ΑΣΣΥ (Ανώτερων Στρατιωτικών Σχολών Υπαξιωματικών) στο σώμα των Αξιωματικών.
Ως Τεχνικός Μηχανοσυνθέτης, θα μιλήσω ρεαλιστικά για το μετερίζι που υπηρετώ μια ζωή. Θα χρησιμοποιήσω ως παράδειγμα προς αποφυγή (case study) την πρόσφατη κατάρρευση της αξιοπιστίας του κολοσσού της αεροναυπηγικής, της Boeing. Οι λόγοι που οδήγησαν μια εταιρεία-πρότυπο σε θανατηφόρα δυστυχήματα και κρίση εμπιστοσύνης, παρουσιάζουν ανησυχητικές ομοιότητες με τη φιλοσοφία που φαίνεται να προωθεί το νέο νομοσχέδιο.
Η κοινή συνισταμένη βρίσκεται στον πυρήνα του προβλήματος: Η υποβάθμιση της τεχνικής γνώσης και εμπειρίας έναντι της διοικητικής εξουσίας.
Ας δούμε πώς το «μοντέλο της πτώσης της Boeing» αποτελεί προειδοποίηση για την περίπτωση των αποφοίτων ΣΤΥΑ (νυν ΣΜΥΑ) και τις αλλαγές στην εξέλιξή τους:

1. Η Αποκοπή της Διοίκησης από το «Πεδίο»
Στην Boeing, η καταστροφή ξεκίνησε όταν η διοίκηση μεταφέρθηκε από τα εργοστάσια του Σιάτλ στα γραφεία του Σικάγο. Οι αποφάσεις λαμβάνονταν πλέον από μάνατζερ που δεν είχαν «λερώσει τα χέρια τους με λάδια» και αγνοούσαν τις τεχνικές πραγματικότητες. Στο ΥΠΕΘΑ, αν οι Τεχνικοί της "πρώτης γραμμής" (απόφοιτοι ΣΤΥΑ) αποκλειστούν από τους βαθμούς των Αξιωματικών, αυτό σημαίνει ότι στα κλιμάκια λήψης αποφάσεων θα εκλείψει η φωνή της πρακτικής εμπειρίας. Οι αποφάσεις για τη συντήρηση και την ασφάλεια θα λαμβάνονται από ανθρώπους που, ενδεχομένως, δεν αντιλαμβάνονται πλήρως τις τεχνικές λεπτομέρειες.

2. Η Απαξίωση της Εμπειρίας και το Brain Drain
Όταν οι μηχανικοί της Boeing ένιωσαν ότι η εταιρεία δεν τους σέβεται και ότι διοικούνται από «λογιστές», το ηθικό κατέρρευσε και οι έμπειροι έφυγαν. Στην Πολεμική Αεροπορία, ένας άριστος απόφοιτος ΣΤΥΑ με 20 χρόνια εμπειρίας στο F-16, γνωρίζοντας πλέον ότι η καριέρα του έχει χαμηλό «ταβάνι» και ότι θα αντιμετωπίζεται ως μόνιμα κατώτερος, οδηγείται σε επαγγελματική εξουθένωση. Αυτοί οι άνθρωποι είναι οι θεματοφύλακες της ασφάλειας πτήσεων. Αν αισθανθούν «πολίτες δεύτερης κατηγορίας», η αφοσίωση στη λεπτομέρεια μπορεί να διαβρωθεί, ή απλώς θα παραιτηθούν για τον ιδιωτικό τομέα, στερώντας από την Πολεμική Αεροπορία κρίσιμη τεχνογνωσία που δεν αναπληρώνεται εύκολα.

3. Η «Σιωπή» των Ειδικών
Στην Boeing καλλιεργήθηκε μια κουλτούρα φόβου, όπου ο μηχανικός δίσταζε να πει στον μάνατζερ «αυτό δεν πετάει». Η στρατιωτική δομή είναι εκ φύσεως ιεραρχική. Αν όμως θεσμοθετηθεί ότι ο Τεχνικός είναι δομικά αποκομμένος από το Σώμα των Αξιωματικών, δυσχεραίνεται η δυνατότητά του να προτάξει το τεχνικό του κριτήριο σε θέματα ασφάλειας απέναντι σε ανωτέρους που πιέζουν για «διαθεσιμότητες».

4. Ο Κίνδυνος του Ελιτισμού
Στην Boeing, η διάκριση μεταξύ της ελίτ των μάνατζερ και των μηχανικών δημιούργησε στεγανά. Το προωθούμενο νομοσχέδιο ενέχει τον κίνδυνο να ενισχύσει τεχνητά στεγανά μεταξύ αποφοίτων παραγωγικών σχολών. Αγνοεί ότι στη σύγχρονη αεροπλοΐα, το αεροσκάφος είναι μια πολύπλοκη πλατφόρμα, όπου ο ρόλος του τεχνικού είναι εξίσου κρίσιμος με του χειριστή.

Συμπέρασμα:
Η ιστορία διδάσκει ότι όταν ένας αεροπορικός οργανισμός παύει να δίνει προοπτική στους ανθρώπους που γνωρίζουν «πώς δουλεύουν οι μηχανές» και δίνει όλη την εξουσία σε αυτούς που απλώς τις διοικούν, το αποτέλεσμα είναι νομοτελειακά η πτώση της ποιότητας και της ασφάλειας. Αν το ΥΠΕΘΑ προχωρήσει σε αυτή την τομή, κινδυνεύει να δημιουργήσει ένα προσωπικό «φθηνότερο» και πιο ελεγχόμενο, αλλά να χάσει την ψυχή της τεχνικής υποστήριξης:  το κίνητρο, την εμπειρία και το φιλότιμο των μηχανικών της.

Και στην αεροπορία, αυτά τα στοιχεία δεν είναι πολυτέλεια, είναι όρος επιβίωσης.