Γράφει ο Ασμχος (ΤΜΑ) Θεόδωρος Κασίμης της 43ης Σειράς ΣΤΥΑ

Η Ανάδειξη και η Αντιμετώπιση της Ανωτερότητας των Υπαξιωματικών:
Μακιαβέλλι και Greene στην Πράξη

Η θέση του υπαξιωματικού στο στρατιωτικό σώμα απαιτεί πάντοτε ένα ισορροπημένο μείγμα ικανότητας, πειθαρχίας, στρατηγικής σκέψης και ηγετικής ευφυΐας. Τα τελευταία 34 χρόνια, η ένταξη των σχολών υπαξιωματικών στις πανελλαδικές εξετάσεις έχει αναβαθμίσει δραματικά το μορφωτικό και επαγγελματικό επίπεδο των στελεχών αυτού του σώματος. Σήμερα, οι υπαξιωματικοί δεν είναι απλώς εκτελεστές εντολών· είναι σκεπτόμενοι, αποφασιστικοί, στρατηγικοί και μορφωμένοι ηγέτες που μπορούν να διαχειριστούν καταστάσεις με σοφία και επάρκεια, δημιουργώντας νέα δυναμική στην ιεραρχία. 
Στο παρελθόν, το μορφωτικό επίπεδο των υπαξιωματικών ήταν σχετικά χαμηλό, γεγονός που καθιστούσε εύκολη τη διατήρηση μιας αυστηρής ιεραρχικής ισορροπίας. Οι ανώτεροι μπορούσαν να επιβλέπουν και να καθοδηγούν χωρίς να φοβούνται ότι η γνώση ή η ικανότητα των υφισταμένων τους θα τους επισκίαζε. Σήμερα, αυτή η ισορροπία έχει αλλάξει δραματικά. Η αναβάθμιση της εκπαίδευσης δημιούργησε υπαξιωματικούς με υψηλό επίπεδο γνώσεων, στρατηγικής σκέψης και αποφασιστικότητας – στοιχεία που κάποτε θεωρούνταν αποκλειστικά προνόμιο της ανώτερης ηγεσίας.
Όπως έλεγε ο Robert Greene, «ποτέ μην επισκιάζεις τον αρχηγό», και όπως τόνιζε ο Μακιαβέλλι, η εξουσία είναι ευάλωτη σε κάθε απειλή που μπορεί να αμφισβητήσει την κυριαρχία της. Η ξαφνική άνοδος του επιπέδου των υπαξιωματικών δημιούργησε νέα δυναμική, αναγκάζοντας την ηγεσία να αναθεωρήσει τρόπους διαχείρισης και ανακατανομής ισχύος. Δυστυχώς, η αντίδραση πολλών επιπέδων διοίκησης – στρατιωτικών και πολιτικών – ήταν περισσότερο να περιορίσουν παρά να αξιοποιήσουν αυτή την αριστεία. Η γνώση και η ικανότητα των υπαξιωματικών συχνά αντιμετωπίζονται ως απειλή για τα στεγανά της ιεραρχίας και όχι ως πλεονέκτημα για το στράτευμα και την κοινωνία.

Η Ανωτερότητα που Δίνει Δύναμη και Επιλογές – Υπαξιωματικοί ΣΤΥΑ

Οι υπαξιωματικοί της ΣΤΥΑ, είτε τεχνικοί είτε διοικητικοί, αποτελούν σήμερα την πιο μορφωμένη και ικανή γενιά στην ιστορία της Πολεμικής Αεροπορίας. Η υψηλή εκπαίδευση και οι πανεπιστημιακοί τίτλοι που αποκτούν μέσα από τις σπουδές τους δεν προσφέρουν μόνο τεχνικές γνώσεις· τους δίνουν αυτοπεποίθηση και ευρύτερη ελευθερία επιλογών, τόσο μέσα όσο και έξω από τον στρατό.
Αυτή η ακαδημαϊκή και επαγγελματική υπεροχή λειτουργεί ως θεμέλιο για την προσωπική και επαγγελματική τους ανάπτυξη. Η πραγματική τους δύναμη βρίσκεται στην ικανότητα να συμβάλλουν ουσιαστικά στον στρατό και στην κοινωνία, αξιοποιώντας τις γνώσεις τους προς όφελος όλων. Όμως η ηγεσία και η πολιτική διοίκηση δεν φαίνεται πάντα να αντιλαμβάνονται αυτή την αξία και συχνά εφαρμόζει μέτρα περιορισμού αντί για ενίσχυση των ικανοτήτων τους.

Η σημασία της ανωτερότητας και του ρόλου των Υπαξιωματικών

Οι υπαξιωματικοί αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της στρατιωτικής οργάνωσης. Είναι αυτοί που εξασφαλίζουν την ομαλή εκτέλεση των επιχειρήσεων, τη μετάδοση γνώσης στους νεότερους και την ακεραιότητα της ιεραρχίας. Η νέα γενιά υπαξιωματικών, με το υψηλό μορφωτικό επίπεδο και τη στρατηγική σκέψη, μπορεί να προάγει την αποτελεσματικότητα του σώματος, να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των συναδέλφων και να δημιουργήσει θετικό αντίκτυπο στην κοινωνία. 
Ο υπαξιωματικός σήμερα δεν είναι απλώς υπάκουος· είναι ηγέτης στην πράξη, με ευθύνη απέναντι στους συναδέλφους, το στράτευμα και τον πολίτη. Η αριστεία του πρέπει να αναγνωρίζεται, αλλά η διαχείρισή της απαιτεί στρατηγική σκέψη, ώστε να μην δημιουργεί ανασφάλεια ή συγκρούσεις με την ιεραρχία.

Γιατί η ανωτερότητα θεωρείται απειλή:

• Πρόκληση ανασφάλειας: Η γνώση και η ικανότητα των υπαξιωματικών προκαλεί φόβο σε ηγεσίες που διστάζουν να αμφισβητήσουν τα παγιωμένα στεγανά τους.
• Προσωπικές στρατηγικές περιορισμού: Αντί να αξιοποιηθεί, η αριστεία περιορίζεται μέσω αναθέσεων λιγότερο σημαντικών καθηκόντων ή αποκλεισμού από κρίσιμες αποφάσεις.
• Υπονόμευση της αριστείας: Η αναγνώριση των προσόντων αντιμετωπίζεται ως κίνδυνος, όχι ως μέσο ενίσχυσης της οργάνωσης.

Η στρατιωτική ηγεσία και ο πολιτικός προϊστάμενος του στρατεύματος φαίνεται να προτιμούν την ασφάλεια της ισχύος τους από την προαγωγή αληθινής αξίας. Αυτή η συντηρητική προσέγγιση υπονομεύει όχι μόνο το ηθικό αλλά και την αποτελεσματικότητα του στρατεύματος.

Στρατηγικές επιβίωσης και επιτυχίας για τον υπαξιωματικό – από την προσωπική μου εμπειρία

Με πάνω από 34 χρόνια υπηρεσίας ως Αντισμήναρχος (43η Σειρά ΣΤΥΑ, οι τελευταίοι Αντισμήναρχοι εξ Υπαξιωματικών), δύο πανεπιστημιακούς τίτλους και μεταπτυχιακό, θέλω να μοιραστώ τις στρατηγικές που θεωρώ κρίσιμες για κάθε υπαξιωματικό:

• Κάνε τους ανωτέρους να φαίνονται ισχυροί: Οι επιτυχίες σου πρέπει να παρουσιάζονται ως αποτέλεσμα της καθοδήγησης και εμπειρίας των ανωτέρων σου.
• Ζήτησε τη γνώμη τους: Ακόμα κι αν η λύση είναι προφανής, η αναζήτηση συμβουλής ενισχύει τη θέση τους και μειώνει τον φόβο της απειλής.
• Διαχώρισε τον τύπο ηγέτη: Ένας σταθερός και αυτοπεποίθητος προϊστάμενος μπορεί να εκτιμήσει την αρετή σου· ένας ανασφαλής θα την αντιμετωπίσει ως κίνδυνο.
• Χρησιμοποίησε τη γνώση στρατηγικά: Η αριστεία πρέπει να κινείται με μέτρο και πονηριά, ώστε να ενισχύει τη θέση σου χωρίς να επισκιάζει την ιεραρχία.
• Δείξε όραμα και μέριμνα: Ο υπαξιωματικός που θέλει να ηγηθεί πραγματικά πρέπει να προτάσσει το καλό του σώματος, των συναδέλφων και της κοινωνίας πάνω από προσωπικά συμφέροντα. Να εμπνέει, να καθοδηγεί, να προστατεύει και να αναγνωρίζει την αξία των άλλων.

Ο υπαξιωματικός καλείται να ισορροπήσει μεταξύ αριστείας και στρατηγικής ταπεινότητας. Η γνώση και η δύναμη χωρίς στρατηγική μπορεί να γίνουν παγίδα· η αρετή με στρατηγική είναι η πραγματική δύναμη. Το νέο νομοσχέδιο, παρά την πρόθεσή του να ορίσει πλαίσια, δεν μπορεί να σβήσει τη φυσική ανωτερότητα που αναπτύχθηκε – μπορεί μόνο να καθοδηγήσει την αξιοποίησή της.
Η ιστορία διδάσκει: η γνώση, η αρετή και η στρατηγική των υπαξιωματικών δεν μένουν κρυφές. Η αληθινή ικανότητα πάντα θα βρίσκει τρόπο να επιβληθεί, ακόμη και μέσα στις πιο αυστηρές ιεραρχίες. Ένας ηγέτης που θέλει πραγματικά το καλύτερο για το στρατό, για τους συναδέλφους και για την κοινωνία, θα αναγνωρίσει και θα καλλιεργήσει αυτή την αριστεία αντί να την φοβάται ή να την περιορίζει.

Με απέραντη εκτίμηση σε όλους τους Συναδέλφους,

Ασμχος (ΤΜΑ) Θεόδωρος Κασίμης, 43η Σειρά ΣΤΥΑ
Μηχανολόγος Μηχανικός (ΑΠΕ)
Πληροφορικός, MCS