Γράφει ο Επγός ε.α. Ευάγγελος Κιούσης της 24ης Σειράς ΣΤΥΑ

 Η 28η Οκτωβρίου 1940 δεν είναι ακόμα μια άλλη ημερομηνία στο ημερολόγιο της πατρίδας μας, αλλά είναι η ημερομηνία που ο λαός μας ύψωσε πελώρια κραυγή αρνούμενος  να γονατίσει μπροστά στο άδικο.
 Όταν το πρωινό της 28^ης Οκτώβρη 1940 η υπεράριθμη και πάνοπλη ιταλική φασιστική μηχανή απαίτησε από τον λαό μας να παραδοθεί νομίζοντας πως θα συναντήσει έναν λαό φοβισμένο, βρήκε μπροστά της ένα πελώριο ΟΧΙ. Είναι στιγμές στην ιστορία που οι αριθμοί δεν μπορούν να συγκριθούν με το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής. Ήταν ακριβώς μια τέτοια στιγμή που ξημέρωσε εκείνο το πρωινό.
 Το ΟΧΙ εκείνου του πρωινού δεν ήταν μια απλή άρνηση. Ήταν η εξέγερση του δίκαιου ενάντια στο άδικο, η εξέγερση του ελεύθερου ανθρώπου ενάντια στην τυραννία και τον φασισμό. Οι πρόγονοι μας δεν φοβήθηκαν το μέγεθος του εχθρού. Γι αυτούς υπήρξε μόνο το μέγεθος της δικής τους ευθύνης απέναντι στην ιστορία και απέναντι σε όλους εμάς.
 Ο λαός μας εκείνο το πρωινό σκόρπισε το φως της ελπίδας στην μαυρισμένη Ευρώπη. Έδειξε πως καμία πολεμική μηχανή δεν είναι ανίκητη όταν βρίσκει απέναντι της ένα λαό ενωμένο και αποφασισμένο. Εκείνο το ΟΧΙ που βγήκε από το στόμα των απλών ανθρώπων του λαού μας, ήταν μια απόλυτα συνειδητή πράξη και υπογράφτηκε με το αίμα και την θυσία τους. Κουβαλούσε μέσα του το πείσμα και την θέληση για την υπεράσπιση του πανανθρώπινου δικαιώματος της ελευθερίας απέναντι στο σκοτάδι του φασισμού.
 Μέσα στα χιόνια της Πίνδου και κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες έδειξαν σε όλο τον κόσμο τι σημαίνει να μάχεσαι για το ακατόρθωτο. Με ηρωισμό ο λαός μας απέκρουσε τους Ιταλούς εισβολείς. Πολέμησε γενναία υπερασπιζόμενος την πατρίδα. Δεν αρκέστηκε σε μια απλά χλιαρή αντίσταση, όπως περίμενε η δικτατορία του Μεταξά, που πίστευε ότι δεν μπορούσαν να νικήσουν λόγω της υπεροχής του αντιπάλου σε πολεμικά μέσα. Κι όταν τον Απρίλη του 1941 ακολούθησε η επίθεση της ναζιστικής Γερμανίας και ενώ ο ελληνικός στρατός πολεμούσε τους Ιταλούς, χωρίς να έχει ακόμη ηττηθεί στρατιωτικά, δόθηκε η εντολή για συνθηκολόγηση άνευ όρων. Ακολούθησε η ταπείνωση και η κατοχή.
 Με τη συνθηκολόγηση ένα τμήμα των πολιτικών δυνάμεων της αστικής τάξης μαζί με την τότε κυβέρνηση, εγκαταστάθηκε στη Μ. Ανατολή όπου, υπό την προστασία των Βρετανών, σχεδίαζαν πώς θα διατηρήσουν την εξουσία τους μετά τον πόλεμο. Ένα άλλο τμήμα τους συνεργάστηκε ανοιχτά µε τον κατακτητή. Ήταν οι δωσίλογοι, οι ταγματασφαλίτες και οι μαυραγορίτες, που θησαύρισαν από την εκμετάλλευση του λαού που πέθαινε από την πείνα. Έστησαν μαζί με τους χιτλερικούς τα περιβόητα Τάγματα Ασφαλείας, για να χτυπήσουν την συνεχιζόμενη αντίσταση του λαού.
 Όμως η κατοχή της πατρίδας μας δεν κατάφερε να κάμψει την θέληση για ελευθερία κι αυτή η θέληση μετατράπηκε στο μεγαλύτερο και το πιο φωτεινό έπος της σύγχρονης ιστορίας μας, αυτό της Εθνικής Αντίστασης. Ο λαός οργανώθηκε, πήρε τα όπλα και έγραψε σελίδες απαράμιλλου ηρωισμού, αποδεικνύοντας ότι η ελευθερία είναι ένας διαρκής και ανυποχώρητος αγώνας.
 Παρά την πείνα και την εξαθλίωση, παρά την τρομοκρατία και τις εκτελέσεις, το πρώτο και μαζικό κίνημα αντίστασης στην Ευρώπη γεννήθηκε στην χώρα μας. Η Εθνική Αντίσταση πρωτοστάτησε στην προστασία του πληθυσμού από τον κατακτητή και την επιστράτευση του για τα κάτεργα των ναζί. Απελευθέρωσε την Ελλάδα από την τριπλή φασιστική κατοχή, της ναζιστικής Γερμανίας, της φασιστικής Ιταλίας, της φασιστικής Βουλγαρίας την ίδια στιγμή που οι αστικές πολιτικές δυνάμεις καλούσαν τον λαό σε υποταγή.
 Ο ελληνικός λαός πλήρωσε βαρύ τίμημα. Χιλιάδες πεθάνανε από την πείνα, τα μπλόκα, τις μαζικές εκτελέσεις και το κάψιμο χωριών και πόλεων.
 Ο λαός όμως δεν ξεχνά και δεν πρέπει να ξεχνά. Στις δύσκολες καμπές της ζωής παίρνουμε δυνάμεις και παράδειγμα απ’ τις μεγάλες αγωνιστικές παραδόσεις της ιστορίας μας.
 Οι πόλεμοι δεν προκαλούνται τυχαία από κάποιους μανιακούς. Ο Β' Παγκόσμιος πόλεμος, όπως και ο Α΄, ήταν αποτέλεσμα των μεγάλων αντιθέσεων που συγκλόνιζαν το καπιταλιστικό σύστημα για τον έλεγχο των αγορών και των σφαιρών επιρροής. Ήταν το αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης της δεκαετίας του '30 και των αντιθέσεων μεταξύ των ιμπεριαλιστικών χωρών για το ξαναμοίρασμα του κόσμου.
 Είναι πάρα πολλά εκείνα που έχει να διδαχθεί ο λαός μας από εκείνη την ιστορική περίοδο ειδικά σήμερα που η φωτιές του ιμπεριαλιστικού πολέμου έχουν ανάψει για τα καλά στην Ευρώπη, την Μ. Ανατολή κι αλλού.
 Σήμερα, όλες οι αιτίες που οδήγησαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι εδώ. Βλέπουμε να κορυφώνονται οι πολεμικές προετοιμασίες των ιμπεριαλιστικών στρατοπέδων και να έρχεται πιο κοντά η γενίκευση του πολέμου. Αιτία των πολέμων είναι οι ανταγωνισμοί για τη μοιρασιά του πλούτου και των δρόμων μεταφοράς του. Όταν εμείς βλέπουμε μέσα από σκοτωμούς αμάχων και βομβαρδισμούς πόλεων τους νεκρούς να αυξάνονται οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι βλέπουν να αυξάνονται τα δικά τους κέρδη.
 Η Ελλάδα εμπλέκεται κάθε μέρα όλο και πιο πολύ στον πόλεμο ΝΑΤΟ-Ρωσίας στην Ουκρανία, καθώς και στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή . Ο λαός μας δεν έχει τίποτα να κερδίσει από αυτή την εμπλοκή, παρά μόνο σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλειά του, μετατρεπόμενος ο ίδιος σε στόχο αντιποίνων. Αντίθετα, η ελληνική αστική τάξη έχει να κερδίσει ένα κομμάτι από την ιμπεριαλιστική λεία, στο πλαίσιο των στόχων της για μετατροπή της χώρας σε κόμβο μεταφοράς εμπορευμάτων και ενέργειας.
 Ταυτόχρονα, για τα ίδια συμφέροντα, έχει στρωθεί και το τραπέζι της διαπραγμάτευσης στα ελληνοτουρκικά, που αντικειμενικά περιλαμβάνει τις απαράδεκτες διεκδικήσεις της τουρκικής άρχουσας τάξης εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων του ελληνικού λαού.
 Σήμερα, η 28η Οκτωβρίου μας καλεί σε μια δική μας, σύγχρονη αντίσταση. Μας θυμίζει ότι η ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν χαρίζονται, αλλά κερδίζονται κάθε μέρα με αγώνα. Μας διδάσκει να υψώνουμε την φωνή μας ενάντια σε κάθε μορφή αδικίας και καταπίεσης, πως όσο υπάρχουν άνθρωποι που αρνούνται να σκύψουν το κεφάλι, το φως θα νικά πάντα το σκοτάδι. Θα φωτίζει τον δρόμο του αγώνα για μια κοινωνία χωρίς φασισμό, πολέμους, προσφυγιά και μετανάστευση, χωρίς φτώχεια και ανεργία, χωρίς κρίσεις και εκμετάλλευση.
 Αυτό είναι το αληθινό μήνυμα της 28ης Οκτωβρίου και της Αντίστασης που ακολούθησε. Η ιστορία γράφεται από εκείνους που τολμούν να αντισταθούν, όταν όλα γύρω τους μοιάζουν χαμένα. Οι ήρωες του έπους του ΄40 μας άφησαν μια βαριά κληρονομιά. Να κρατάμε τη φλόγα της ελευθερίας και του αγώνα αναμμένη.
 Να απαντήσουμε με το δικό μας ΟΧΙ στους μισθούς, στις συντάξεις της πείνας, στην ανεργία, τη φτώχεια, τον φόβο για το αύριο, στην υποβάθμιση του ΕΣΥ και της Παιδείας, στα κουτσουρεμένα επαγγελματικά δικαιώματά μας, στην εμπλοκή της χώρας μας στους πολέμους τους.
 Τιμούμε την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940. Τιμούμε το μεγάλο ΟΧΙ του ελληνικού λαού. Τιμή και δόξα σε όλους τους ήρωες του αγώνα της δεκαετίας 1940. Τιμή και δόξα στους λαϊκούς αγωνιστές που έγραψαν με το αίμα τους το μεγάλο έπος της Αντίστασης και της Απελευθέρωσης από την Κατοχή.

Περιφέρεια Αττικής
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Εορτασμού  Εθνικής Επετείου «28ης Οκτωβρίου 1940» στην πόλη της Αθήνας για το 2026 της Περιφέρειας Αττικής θα γίνει «Γενικός Σημαιοστολισμός στην πόλη της Αθήνας από την 8η πρωινή ώρα της 26ης Οκτωβρίου μέχρι και τη δύση του ηλίου της 28ης Οκτωβρίου 2026. Φωταγώγηση όλων των καταστημάτων του Δημοσίου, των Ο.Τ.Α., των Ν.Π.Δ.Δ. και των Τραπεζών κατά τις βραδινές ώρες της 27ης και της 28ης Οκτωβρίου 2026.

ΠΕΜΠΤΗ 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026
19:00 Πανηγυρική Συνεδρία της Ακαδημίας Αθηνών, στην αίθουσα τελετών  (Πανεπιστημίου 28). Τον πανηγυρικό λόγο θα εκφωνήσει ο Ακαδημαϊκός κ. Γεώργιος Χρούσος με θέμα «Το θάρρος Της ελευθερίας: από το «Όχι» του 1940 στην ευθύνη του σήμερα». 

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026
12:00 Επετειακός εορτασμός του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής στο συνεδριακό κέντρο «Περικλής Ν. Λύτρας» της Πανεπιστημιούπολης Άλσους Αιγάλεω με χαιρετισμό από τον Πρύτανη Καθηγητή κ. Παναγιώτη Ε. Καλδή. Ομιλία του καθηγητή του τμήματος Κοινωνικής Εργασίας, της Σχολής Διοικητικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών, Χαράλαμπου Πουλόπουλου με τίτλο: «Φόβος, αντίσταση και αλληλεγγύη (1940-1944)». Μουσικό αφιέρωμα από το Οργανικό Σύνολο Πνευστών της Στρατιωτικής Μουσικής Φρουράς Αθηνών (ΣΜΣ/ΑΣΔΥΣ)
  Εορτασμός Επετείου από το Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών,  στην αίθουσα τελετών «Αριστοτέλης» με ομιλία από τον καθηγητή του τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, κ. Χρήστο Δερμεντζόπουλο, με τίτλο: «Από το ΟΧΙ του 1940 στο σήμερα: Μνήμη, φασισμός και αναπαραστάσεις του πολέμου στον κινηματογράφο».

ΔΕΥΤΕΡΑ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026
12:30 Επετειακός Εορτασμός στο αμφιθέατρο της βιβλιοθήκης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών (Πειραιώς 256) με κεντρικό ομιλητή τον Ομότιμο Καθηγητή Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου κ. Παντελή Βουτουρή, με θέμα: ««Είδα τον θάνατο να βηματίζει στην πλατεία…» Οι ποιητές στα χρόνια του πολέμου»
19:00 Επετειακή εκδήλωση στην κεντρική αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» με ομιλία από την υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων της ΠΟΑΕΑ,  Δρα Ε.Μ.Π. , κα Κατερίνα Δορυφόρου με θέμα: «Από την Πίνδο ως την Αντίσταση: οι γυναίκες γράφουν Ιστορία».     

ΤΡΙΤΗ 27 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026 ΕΟΡΤΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ
ΗΜΕΡΑ ΕΟΡΤΑΣΜΟΥ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΚΑΙ ΘΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΕΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ

08.30 Πανηγυρικός εορτασμός στα σχολεία με ομιλίες και άλλες εκδηλώσεις και κατάθεση στεφάνων στα Μνημεία των Ηρώων από αντιπροσωπευτικές ομάδες μαθητών
10.15 Κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη από Ενώσεις Αποστράτων, Ομοσπονδίες, Εφεδροπολεμιστικές και Αντιστασιακές Οργανώσεις, Συλλόγους και Φορείς που επιθυμούν να τιμήσουν την επέτειο.
11.30 Καθιερωμένη τελετή στέψης των ανδριάντων στο χώρο των Προπυλαίων από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
12.00 Επίσημος εορτασμός του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στη Μεγάλη Αίθουσα του Πανεπιστημίου (Κεντρικό Κτήριο, Πανεπιστημίου 30). Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, θα πραγματοποιηθεί κεντρική ομιλία από τον Αναπληρωτή Καθηγητή Παθολογικής Νοσηλευτικής κ. Νικόλαο Β. Φώτο, με θέμα «Αυταπάρνηση και αυτοθυσία: η Νοσηλευτική στο έπος του ’40»,
12.00 Πανηγυρικός εορτασμός του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών στην αίθουσα τελετών «Ελευθέριος Βενιζέλος». Τον πανηγυρικό της ημέρας θα εκφωνήσει το τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και Ομότιμος Καθηγητής Γλωσσολογίας του Ε.Κ.Π.Α., κ. Χριστόφορος Χαραλαμπάκης με θέμα «Επιστολικές μαρτυρίες από το αλβανικό μέτωπο»
12.00 Εορτασμός επετείου από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο στην Αίθουσα Εκδηλώσεων «Εμμανουήλ Ν. Πρωτονοτάριος» του κτηρίου Διοίκησης του Ε.Μ.Π.

ΤΕΤΑΡΤΗ 28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026

06:46 Είκοσι μία (21) χαιρετιστήριες βολές από το πυροβολείο του Λυκαβηττού. Εωθινό από τμήματα μουσικής των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας
08:00 Επίσημη έπαρση της Εθνικής Σημαίας στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.
10:00 Δοξολογία στον Καθεδρικό (Μητροπολιτικό) Ιερό Ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Αθηνών Προεξάρχοντος του Μακαριότατου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου Β’.
10:40 Κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη από πολιτική και στρατιωτική ηγεσία.
11:00 Μαθητική παρέλαση των σχολείων της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Αθήνας, Προσκόπων, Οδηγών και ΑμεΑ μπροστά από το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, ενώπιον της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (σύμφωνα με το πρόγραμμα του Δήμου Αθηναίων).
17:31 Επίσημη Υποστολή της Εθνικής Σημαίας στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.

ΠΕΜΠΤΗ 29 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026

18.30 Εορτασμός Εθνικής Επετείου του Έπους 1940-1941 από την «Εταιρεία των φίλων του λαού» στην αίθουσα Μ. Ευεργετών- Ευεργετών του Μεγάρου της (οδός Ευριπίδου 12) με πανηγυρικό από την Δρα Ν. Γενική Γραμματέα της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, κα Χαρίκλεια Γ. Δημακοπούλου  με θέμα: «Η Ομηρία των πέντε Αντιστρατήγων» και συμμετοχή της χορωδίας «Ηχοχρωμάτων» Ι.Α.Α.