Σύνδεση


Ακολουθεί ένα ιδιαίτερης αξίας πόνημα - εμπεριστατομένη ιστορική αναδρομή του κ. Παντελεήμονος Χειμαριού της 9ης Σειράς της Σχολής μας.

Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ Σ.Τ.Υ.Α.
του ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ, 9ης Σειράς

Με την ευρεία συζήτηση, η οποία έχει ανοίξει για την μετονομασία της Σ.Τ.Υ.Α. και όλων των άλλων Ανωτέρων Σχολών της Αεροπορίας και την ψήφιση του Νόμου 4407/27-7-2016, σκέφθηκα ότι θα ήταν εποικοδομητικό για την συνέχεια της προσπάθειας να καταδειχθεί το ατόπημα, αφ' ενός, και να ανατραπεί η επαίσχυντη απόφαση, αφ' ετέρου, αφού ασχολούμαι επί μία δωδεκαετία με το γνωστό αντικείμενο της συγγραφής της Ιστορίας του Τεχνικού Σώματος της Αεροπορίας μας, να παρουσιάσω μία συνοπτική μεν, αλλά αποκαλυπτική ιστόρηση της ίδρυσης των Σχολών των Ιπταμένων και Τεχνικών στελεχών της, η οποία αποτελεί προϊόν της πολυετούς εκ μέρους μου έρευνας και μελέτης.
Με αυτό το πόνημα θα καταδειχθεί η ενενηκονταετής και πλέον, ενενήντα και ένα συναπτά έτη για την ακρίβεια, συνέχεια της ιστορικότητας της Σ.Τ.Υ.Α., δια των προκατόχων της - προδρόμων Σχολών Τεχνικών στελεχών Β΄ και το γεγονός ότι η Σ.Τ.Υ.Α. είναι η μοναδική Σχολή της Αεροπορίας, η οποία δεν προήλθε μετά την κατάργηση προηγουμένων Σχολών, αλλά αποτελεί φυσική συνέχεια εκείνων, εν αντιθέσει με τις άλλες Σχολές, των Ιπταμένων και των επιστημόνων Τεχνικών Α΄.
Όπως και στον υπό έκδοση πρώτο τόμο, αλλά και στον υπό επεξεργασία δεύτερο του έργου μου, αποφεύγω, όσο είναι δυνατόν να χρησιμοποιώ τους όρους "Ανώτερος Τεχνικός" και "Κατώτερος Τεχνικός", οι οποίοι μέχρι και σήμερα, κακώς, κατά την ταπεινή μου γνώμη και άποψη, χρησιμοποιούνται, αφού η Σχολή μας ήδη ανήκει εις τα Ανώτερα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Ίσως μάλιστα θα πρέπει να θεσμοθετηθούν πλέον οι όροι "Ανώτατος Τεχνικός", ή "Επιστήμων Τεχνικός" και "Ανώτερος Τεχνικός". Εισαγωγή, λοιπόν, στο κύριο αντικείμενο του παρόντος.


Η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία προήλθε από την ενοποίηση - συγχώνευση των δύο μητρικών Αεροποριών, της Στρατιωτικής - Αεροπορικής Υπηρεσίας Στρατού ( Α.Υ.Σ.) και αργότερα Αεροπορικού Σώματος (Α.Σ.) - και της Ναυτικής - Ναυτικό Αεροπορικό Σώμα (Ν.Α.Σ.) και αργότερα Ναυτική Αεροπορική Υπηρεσία (Ν.Α.Υ.). Η μεν Στρατιωτική Αεροπορία δεν είχε ιδρύσει Σχολή τεχνικών στελεχών Β΄ μέχρι την ενοποίηση, πέραν κάποιων προσπαθειών χωρίς συγκεκριμένο θετικό αποτέλεσμα. Τους τεχνικούς της προσελάμβανε από δημόσιες ή ιδιωτικές τεχνικές σχολές και με μία πρακτική εκπαίδευση, μετά την ένταξή τους, τους ονόμαζε μηχανικούς αεροπλάνων, όπως άλλωστε και τους Οπλουργούς - Οπλοδιορθωτές ή Οπλοτεχνίτες, όπως τους ονόμαζαν τότε - και Ηλεκτροτεχνίτες. Η Ναυτική, κατ' εξοχήν τεχνικός Κλάδος των Ε.Δ. τότε, αντλούσε τεχνικούς κυρίως από την Σχολή Ναυτοπαίδων Πόρου, Σχολή παραγωγής τεχνικών στελεχών για τον Στόλο.
Αυτά μέχρι το 1925, τρία μόλις χρόνια μετά την μεγαλύτερη, κατ' εμέ, εθνική καταστροφή του 1922. Το έτος αυτό, ενώ η στρατιωτική Αεροπορία ακροβατούσε όσον αφορούσε στην τεχνική εκπαίδευση, χωρίς Σχολή συγκροτημένη για τους Τεχνικούς Β΄ και μη διαθέτοντας ούτε ένα μόνιμο Αξιωματικό Τεχνικό Α΄ από τη σύστασή της, η Ναυτική, η οποία πάντοτε πρωτοπορούσε, με πνεύμα νεωτεριστικό, αποφασίζει την ίδρυση του Σχολείου Τεχνικού Προσωπικού Ναυτικής Αεροπορίας, εγκατεστημένου στην Ναυτική Αεροπορική Βάση Παλαιού Φαλήρου. Επρόκειτο για αξιολογότατη Σχολή, η οποία οργανώθηκε στα πρότυπα της αγγλικής Σχολής Holton.
Από πλευράς Τεχνικών Α΄, η Ναυτική Αεροπορία είχε προσλάβει ένα σημαντικό αριθμό πτυχιούχων Μηχανικών προερχομένων από Πολυτεχνεία του εξωτερικού, αλλά αυτή η κατάσταση δεν ήταν αποδεκτή, αφού οι Μηχανικοί αυτοί δεν είχαν ενιαία αεροπορική εκπαίδευση. Το ίδιο έτος λοιπόν, 1925, αναλαμβάνει η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων να εκπαιδεύσει δοκίμους Μηχανικούς και του αεροπορικού τομέα. Πρώτος απόφοιτος της Σχολής ο Σημαιοφόρος Μηχανικός Πάτροκλος Γιάγκος, μετέπειτα Αντισμήναρχος Μηχανικός και, μετά την αποστρατεία του, καθηγητής Αεροδυναμικής στην Σχολή Ικάρων.
Στις 29 Δεκεμβρίου 1929 ψηφίζεται ο Νόμος 4451 για την ίδρυση Υπουργείου Αεροπορίας και ανοίγει ο δρόμος για την ενοποίηση των δύο Αεροποριών, με τον νέο τίτλο Ελληνική Πολεμική Αεροπορία, η οποία επισφραγίζεται με την ψήφιση του Νόμου 5121/10-7-1931, ενώ ταυτόχρονα ψηφίζονται και οι Νόμοι 5124/10-7-1931 περί Τεχνικών Υπηρεσιών Αεροπορίας και 5123/14-7-1931 περί Εκπαιδεύσεως Αεροπορίας.
Πρώτη ενέργεια προς την κατεύθυνση υλοποίησης του Νόμου ενοποίησης - άρθρα 8 και 9 - ήταν η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, δημοσιευμένου στο υπ' αριθμόν 325 Τ.Α./1931 Φ.Ε.Κ., για την συγκρότηση και την μετονομασία των Μονάδων, οι οποίες μέχρι τότε διατηρούσαν τις ονομασίες των Κλάδων προέλευσης. Μεταξύ των Μονάδων αυτών ήταν και το Σχολείο Τεχνικού Προσωπικού στο Φάληρο, το οποίο μετονομάσθηκε σε Σχολή Τεχνιτών Αεροπορίας (Σ.Τ.Α.). Προσέξτε, δεν καταργήθηκε το Σχολείο, μετονομάσθηκε. Ο Νόμος 5121 προέβλεπε μεν "ίδρυση" Σχολής με την ονομασία Σχολή Τεχνιτών Αεροπορίας (Σ.Τ.Α.), αλλά όταν η Αεροπορία έφθασε στο σημείο υλοποίησης της επιταγής του Νόμου, σκέφθηκε σοφώς ότι είχε έτοιμη μία καθ' όλα άξια και αποδοτική Σχολή στο Φάληρο και έπραξε ακόμη σοφότερα, διατηρώντας την Σχολή αυτή, απλώς μετονομάζοντάς την και μόνο, με τον τίτλο τον οποίο προέβλεπε ο 5121 - Σ.Τ.Α - παραμένοντας στις αρχικές της εγκαταστάσεις στην Αεροπορική Βάση Φαλήρου, μέχρι την Γερμανική Κατοχή και την ως εκ τούτου διάλυση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Σύμφωνα με τους Νόμους 5121, 5123 και 5124, εξ άλλου, οι Δόκιμοι Μηχανικοί τεχνικοί Α΄, οι Αερομηχανικοί, όπως τους αποκαλούσαν, εξακολουθούν να φοιτούν στην Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, δεν συγκροτήθηκε αντίστοιχη Σχολή στους κόλπους της νέας Πολεμικής Αεροπορίας. Η Σ.Ν.Δ. εξακολούθησε να παράγει Μηχανικούς μέχρι το 1937, όταν εισήλθαν στην Αεροπορία οι πρώτοι Δόκιμοι Μηχανικοί, η προπολεμική Σ.Μ.Α., όπως συνηθίζεται να αποκαλείται, οι οποίοι εκπαιδεύθηκαν αποκλειστικώς από αυτήν,.
Όσον αφορά στην εκπαίδευση των Ιπταμένων, Αξιωματικών και Υπαξιωματικών, με τους προρρηθέντες Νόμους 5121 και 5123, καταργήθηκαν οι Σχολές Ιπταμένων των δύο μητρικών Αεροποριών και αντικαταστάθηκαν από την Σχολή Αεροπορίας. Ούτε, συνεπώς, στην κατηγορία αυτή υπήρξε συνέχεια κάποιας αντίστοιχης Σχολής είτε της Στρατιωτικής Αεροπορίας είτε της Ναυτικής. Επρόκειτο για μία εκ βάθρων νέα Σχολή.
Οι Δόκιμοι Μηχανικοί, τόσο κατά την φοίτησή τους στην Σ.Ν.Δ., όσο και κατά την φοίτησή τους στην Αεροπορία, αποτελούσαν Τμήμα της Σχολής Αεροπορίας και όχι ανεξάρτητη Σχολή, πράγμα το οποίο φυσικά εξακολουθεί να ισχύει μέχρι σήμερα, με την Σ.Μ.Α. να αποτελεί το Τμήμα Μηχανικών της Σχολής Ικάρων, όπως μετονομάσθηκε αργότερα η Σχολή Αεροπορίας.
Η Σ.Τ.Α., εν τω μεταξύ, άρχισε να εκπαιδεύει, μόνο μηχανικούς, από το 1933, επειδή οι εγκαταστάσεις της στο Φάληρο, χρειάζονταν, ανακαίνιση οι παλαιές, επέκταση, διότι τώρα θα στέγαζαν πολύ περισσότερους μαθητές και εκσυγχρονισμό, εργασίες εκτεταμένες και για τον λόγο αυτό χρονοβόρες. Αποτέλεσμα ήταν η καθυστέρηση παραγωγής νέων τεχνικών, με μόνο τρεις σειρές να αποφοιτούν μέχρι το 1940, έτος εμπλοκής της Πατρίδας μας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο· του 1933 με αποφοίτηση το 1936, του 1934 με αποφοίτηση το 1937 και του 1935 με αποφοίτηση το 1938. Όσον αφορά δε στον αριθμό των σπουδαστών, οι οποίοι απεφοίτησαν, σημειώνεται ότι από τις δύο πρώτες σειρές απεφοίτησαν περίπου 120 και από την τρίτη 76, σύνολο περί τους 196 Υποσμηνίες Μηχανοσυνθέτες, αριθμός πολύ μικρός σε σχέση με τον απαιτούμενο. Το πρόβλημα ήταν τεράστιο εν όψει του αναμενόμενου πολέμου και της λόγω αυτού παραγγελίας μεγάλου αριθμού νέων αεροπλάνων και λοιπού αεροπορικού και άλλου υλικού. Εξ άλλου, όπως είπαμε, η Σ.Τ.Α. εκπαίδευε μόνο μηχανικούς - Μηχανοσυνθέτες- και η Αεροπορία είχε αδήριτη ανάγκη για τεχνικούς των ειδικοτήτων του Οπλουργού, του Ηλεκτρολόγου, του Μηχανικού ασυρμάτων, Ραδιοτεχνίτου, όπως λεγόταν τότε, και του Φωτογράφου- Φωτοτεχνίτου.
Τότε η Αεροπορία στράφηκε προς την εξαίρετη Δημόσια Σιβιτανίδειο Σχολή Τεχνών και Επαγγελμάτων. Η Σχολή αυτή συγκέντρωνε ορισμένα σοβαρά πλεονεκτήματα· επρόκειτο για Σχολή με πλήρη οργάνωση, με οικότροφους, αλλά και ελεύθερους μαθητές, οι οποίοι, ωστόσο, ακολουθούσαν το αυστηρό πρωτόκολλο της Σχολής ως προς την συμπεριφορά τους και την κοινωνική τους στάση και, τέλος, εισήγε μαθητές δύο φορές τον χρόνο, συνεπώς εξήρχοντο από αυτήν διπλάσιοι πτυχιούχοι από όσους εξήρχοντο από τις άλλες Σχολές και αυτό μετρούσε πολύ για την Αεροπορία, η οποία "βιαζόταν" να επανδρώσει τις νέες Μοίρες με τεχνικό προσωπικό. Ένα πρόσθετο θετικό στοιχείο ήταν ότι η Σχολή είχε έτοιμους πολλούς μαθητές για μεταπήδηση στην Αεροπορία από το πέμπτο εξάμηνο των σπουδών τους - τα εξάμηνα ήτα συνολικά οκτώ, δηλαδή τέσσερα έτη. Έτσι ήταν εφικτή και η ποιοτική επιλογή των υπό ένταξη σ' αυτήν. Εξ άλλου, τα εργαστήρια της Σχολής ήταν απολύτως σύγχρονα και πλήρη και η Αεροπορία δεν είχε παρά να μεταφέρει εκεί μόνο αεροπορικό εκπαιδευτικό υλικό και αεροπόρους εκπαιδευτές, τόσο για την τεχνική όσο και για την στρατιωτική εκπαίδευση.
Όμως, επειδή οι αεροπόροι μαθητές έμεναν μέσα στην Σχολή, η Αεροπορία ήταν υποχρεωμένη να αναλάβει την πλήρη διοικητική μέριμνα, αλλά και την στρατιωτική τους εκπαίδευση εντός της Σιβιτανιδείου. Να σημειωθεί ότι οι αεροπόροι μαθητές δεν είχαν καμία πλέον σχέση με τους μέχρι χθες συμμαθητές τους, οι οποίοι συνέχιζαν κανονικά τα μαθήματα των ειδικοτήτων της Σχολής τους. Κάποιος φορέας αεροπορικός συνεπώς έπρεπε να αναλάβει το καθήκον αυτό και τα πλήρη εχέγγυα γι' αυτό είχε η Σ.Τ.Α. Αυτή λοιπόν ανέλαβε την "κηδεμονία" της Σιβιτανιδείου. Η διοίκηση του αεροπορικού τομέα της τελευταίας λοιπόν ήταν έργο της Σ.Τ.Α., η οποία βεβαίως δεν σταμάτησε και την δική της κύρια αποστολή, οργανώνοντας και λειτουργώντας Εκπαιδευτικά Κέντρα για παλαιούς και νέους τεχνικούς.
Βλέπουμε λοιπόν, ότι η Σιβιτανίδειος δεν ήταν μία άλλη Σχολή της Αεροπορίας για την εκπαίδευση των τεχνικών της, η οποία αντικατέστησε την Σ.Τ.Α. Η Σ.Τ.Α. εξακολουθούσε να είναι ο επίσημος φορέας της τεχνικής εκπαίδευσης τεχνικών Β΄, μέχρι και την κατάρρευση του μετώπου κατά τον Ελληνογερμανικό Πόλεμο. Η Σιβιτανίδειος αποτελούσε Τμήμα της Σ.Τ.Α. Θα μπορούσαμε χρησιμοποιώντας τον Κανονισμό ονομασίας και υπαγωγής των Μονάδων να σημειώσουμε ως εξής την σχέση Σ.Τ.Α. - Σιβιτανιδείου: Γ.Ε.Α./Διεύθυνσις Σχολών/Σ.Τ.Α./Σιβιτανίδειος.
Αξίζει στο σημείο αυτό να καταγραφεί ένα σημαντικό γεγονός. Μετά την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου, τον Νοέμβριο του 1940, η Σχολή Αεροπορίας εγκατέλειψε το Τατόι και μεταφέρθηκε στο Άργος, προκειμένου να προστατευθούν οι σπουδαστές της από τους βομβαρδισμούς των Ιταλών. Στην Σχολή τότε φοιτούσαν και οι Δόκιμοι Μηχανικοί Τεχνικοί Α΄, περί των οποίων έγινε λόγος πιο πάνω. Αυτοί χρειάζονταν ένα τρίμηνο πρακτικής εξάσκησης για να λάβουν το πτυχίο τους και στο Άργος δεν υπήρχε, φυσικώ τω λόγω, η κατάλληλη υποδομή. Έτσι, οι δεκαπέντε Δόκιμοι μεταφέρθηκαν μεν στην Σιβιτανίδειο, όπου υπήρχαν τα κατάλληλα αεροπορικά εργαστήρια, ετέθησαν δε, φυσικά, υπό την Διοίκηση της Σ.Τ.Α., η οποία ανέλαβε την διοικητική μέριμνα και την παρακολούθηση της εκπαίδευσης των Δοκίμων Μηχανικών-τεχνικών Α΄.
Μετά την κατάρρευση του ελληνογερμανικού μετώπου και την διάλυση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, διαλύθηκαν και οι Σχολές και μεταξύ αυτών και η Σ.Τ.Α. με το Σιβιτανίδειο Τμήμα της. Η εκπαίδευση των Ελλήνων Τεχνικών συνεχίσθηκε στην Αίγυπτο σε αγγλικά Σχολεία. Μετά την απελευθέρωση, το 1945, δεν προέκυψε ανάγκη άμεσης επαναλειτουργίας της Σ.Τ.Α., διότι στην Αεροπορία υπηρετούσαν ένας πολύ μεγάλος αριθμός τεχνικών Β΄, κυρίως Μηχανοσυνθετών, οι οποίοι εκπαιδεύθηκαν στην Αίγυπτο, όπως είπαμε, οι οποίοι χρειάζονταν μεν για τις ανάγκες του πολέμου, αλλά ήσαν υπεράριθμοι για τις συνθήκες ειρήνης, πράγμα το οποίο υποχρέωσε την Αεροπορία να προκαλέσει την ψήφιση Νόμου προκειμένου να απομακρυνθούν οι περίσσιοι. Για τους παραμείναντες οργανώθηκε ειδικό Κέντρο Επιμόρφωσης των τεχνικών, το Τ.Ε.Κ.Α. (Τεχνικό Εκπαιδευτικό Κέντρο Αεροπορίας). Το 1946, ωστόσο, αποφασίσθηκε η επαναλειτουργία της Σ.Τ.Α., καθώς διαφαινόταν η εκρηκτική ανέλιξη της παγκόσμιας Αεροπορίας και, φυσικώ τω λόγω, της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Η έναρξη της μεταπολεμικής Σ.Τ.Α. έγινε στις 19 Ιανουαρίου 1949, με την είσοδο σ' αυτήν των επιτυχόντων στις προκηρυχθείσες και πραγματοποιηθείσες εισαγωγικές εξετάσεις του 1948 Δοκίμων της 1ης σειράς.
Με τον Α.Ν. 1553/1950 η Σ.Τ.Α. μετονομάσθηκε σε Σ.Τ.Υ.Α. (Σχολή Τεχνικών Υπαξιωματικών Αεροπορίας). Οι απόφοιτοι της Σχολής δεν είναι πλέον τεχνίτες, είναι τεχνικοί και η Σχολή εντάσσεται στην χορεία των Μέσων Τεχνικών Σχολών. Η νέα αεροπορική τεχνολογία απαιτεί καλή γενική εκπαίδευση και προηγμένες τεχνικές γνώσεις, δίπολο το οποίο οδηγεί ευλόγως στον χαρακτηρισμό των αποφοίτων της Σ.Τ.Υ.Α. ως Τεχνικών, όπως σήμερα οδήγησε στην ανωτέρα βαθμίδα εκπαίδευσης και στην ονομασία τους ως Τεχνολόγων.
Παρατηρούμε μετά από την ιστορική αυτή αναδρομή, ότι η Σ.Τ.Υ.Α., μέσα από τις αναγκαίες κατά περίσταση και εποχή μετονομασίες, είναι η αρχαιότερη "ηλικιακά" Σχολή της Αεροπορίας μας, με Ιστορία γεμάτη δραστηριότητα και προσφορά, η οποία σε λίγα χρόνια, εφ' όσον δεν της διακόψουν το νήμα της ζωής μεταλλάσσοντάς την Κύριος οίδεν σε τι μόρφωμα, θα διαβεί το κατώφλι του δεύτερου αιώνα ύπαρξής της.
Ένα έχω να υποδείξω προς πάντα ταγό διαφεντεύοντα τα της Αεροπορίας μας· σεβασμό στην Ιστορία και την παράδοση, ακόμη και του πλέον μικρού αεροπορικού Σχηματισμού, γιατί το αντίθετο πονάει πολύ, πόσο μάλλον όταν ο Σχηματισμός αυτός είναι Σχολή και οι Σχολές δεν έχουν απλώς τιμή και αξία, είναι ανεκτίμητες και σεβαστές.